| ...... ... |
. |
GẶP TÁC GIẢ BỨC ẢNH
BỔ TÁT THÍCH QUẢNG ĐỨC TỰ THIÊU
Uy Linh - Uyên Viễn
33 năm trước, ngày 11-6-1963, Bồ tát Thích Quảng Đức
đã tự thiêu, phản đối sự kỳ thị và đàn áp tôn giáo của
Chính phủ Ngô Đình Diệm. Hình ảnh sáng ngời bất khuất đó đã
được kịp ghi lại qua ống kính của một nhà nhiếp ảnh Việt Nam nổi
tiếng, nhắc nhở một thời kỳ lịch sử của phong trào Tăng Ni Phật
tử đấu tranh chống lại chế độ này. Trong một chiều tháng 5, chúng
tôi đã đến thăm tác giả của bức ảnh - thầy Nguyễn Văn Thông,
nghệ sĩ nhiếp ảnh, giảng viên Hội Nhiếp ảnh
TPHCM...
Đã quá tuổi "thất thập cổ lai hi", mái tóc
đã bạc nhưng trông thầy Nguyễn Văn Thông
(NVT) vẫn còn khỏe mạnh,
hồng hào. Nhiều thế hệ học trò đã đến rồi đi và hiện nay,
thầy vẫn còn thường lên lớp, truyền cái đẹp của nghệ thuật
nhiếp ảnh đến mọi người. Nhà của thầy nằm trong một con hẻm
trên đường Cư xá Đô Thành. Tại phòng khách, mặc dù không hiểu
biết gì nhiều, nhưng chúng tôi thực sự thích thú với các tác
phẩm ảnh nghệ thuật được treo trên tường. Nắng đã tắt. Trong
căn phòng ấm cúng ấy, thầy như nhớ lại những gì đã chứng
kiến, nhớ về bức ảnh đã thực hiện...
Năm 1963, phong trào đấu tranh của Tăng Ni Phật tử
chống chính sách phân biệt đối xử tôn giáo hầu như đã lên
đến cao trào. Vào mùa Phật Đản năm ấy, ông Diệm lại có chỉ thị
cấm treo cờ Phật giáo. Sự đàn áp và bắt bớ Tăng Ni Phật tử
diễn ra liên tục từ Huế vào đến Sài Gòn càng làm cho làn sóng
biểu tình phản đối dấy lên mạnh mẽ hơn bao giờ. Thầy NVT kể :
lúc đó, tôi là nhà nhiếp ảnh nhưng cũng là một phóng viên tự
do hay gởi ảnh thời sự cho Ảnh Xã (một cơ quan nghề nghiệp lúc
bấy giờ, chuyên cung cấp ảnh cho báo chí). Do một vài nguồn tin, tôi
được biết sẽ có một cuộc biểu tình lớn của Tăng Ni Phật tử
sắp tới. Và, ... ngày 11-6 ấy đã đến. Từ tổ đình Phật Bửu
Tự (đường Cao Thắng - Sài Gòn), hơn 300 Tăng Ni Phật tử đã biểu
tình đi dài đến ngã tư Phan Đình Phùng - Lê Văn Duyệt (nay là
Nguyễn Đình Chiểu - Cách Mạng Tháng 8). Tại đây Bồ tát Thích Quảng
Đức (TQĐ) đã tự thiêu. Sau khi làm lễ 4 hướng Đông Tây Nam
Bắc, Ngài ngồi kiết già, tay bắt ấn Cam Lộ, quay mặt về hướng
Tây. Ngài tự đổ xăng lên khắp người và mồi lửa được bật
lên.... Các Tăng Ni phong tỏa các ngả đường, cả xe cứu hỏa cũng
không vào được. Ngọn lửa cứ bốc cao dần.... Chen chân trong các
vòng rào Tăng Ni, tôi cùng một vài người, trong đó có cả phóng
viên nước ngoài, đã thực hiện bức ảnh....
Bức ảnh lịch sử
Dừng lại giây lâu, thầy bồi hồi nói tiếp
: lúc đó tay bấm máy nhưng trong lòng tôi có một sự xúc động.
Tôi thực sự thấy kính phục. Đó là hành động của một
chiến sĩ - một "chiến sĩ" Phật giáo vô úy đấu
tranh vì sự hòa bình cho nhân loại.
Lục trong các tập album ảnh, thầy NVT tặng
chúng tôi bức ảnh Bồ tát TQĐ tự thiêu. Không phải con
mắt nhà nghề, nhưng chúng tôi cảm nhận bức ảnh thật
"sống", như đã được thổi cái hồn vào đó. Mặc
dù vậy, thời gian đó, ảnh không được đưa ra để tránh
sự khó dễ của chính quyền. Năm 1964, sau khi chính quyền Ngô
Đình Diệm đã bị lật đổ, Giáo hội Phật giáo Việt Nam
thống nhất tổ chức một cuộc triển lãm ảnh về phong trào
đấu tranh của Tăng Ni Phật tử năm xưa. Thầy NVT đã tặng
bức an3h này và đó là lần đầu tiên nó được phổ biến
rộng rãi. Đối với thế giới, cũng bức ảnh Bồ tát TQĐ
tự thiêu, chụp từ góc độ khác, đã được Peter Brown - người
Mỹ - phóng viên hãng thông tấn UPI đưa ra ngay trong năm 63 và
đã đoạt giải nhất ảnh báo chí thế giới. Riêng tại
Việt Nam, bức ảnh được biết đến với tác giả Nguyễn Văn
Thông. Lịch sử đi qua nhưng còn đọng lại nỗi ray rứt âm
i, bức ảnh đưa ra đã gây xúc động và quan tâm của hầu
hết mọi người đến dự cuộc triển lãm năm đó.
72 tuổi và có hơn 40 năm cầm máy, năm 1951
thầy là một trong những người thành lập Hội nhiếp ảnh
Việt Nam. Ngoài những ảnh thời sự báo chí, thầy có khả
nhiều những tác phẩm ảnh nghệ thuật đã đoạt các giải
thưởng lớn nhỏ trong và ngoài nước. Tuy nhiên, có hai tác
phẩm thầy đặc biệt yêu thích nhất. Đó là tác phẩm
"Ra khơi" diễn tả một con thuyền chòng chành trong sóng
dữ, bầu trời mây vần vũ, và những ngư dân đang chống
chỏi điều khiển con thuyền. Tác phẩm đã đoạt giải danh
dự trong nước năm 1958 và nhiều giải tiếp theo tại một
số nước trên thế giới. Bức ảnh thứ hai mà ông thích chúnh
là ảnh Bồ tát TQĐ tự thiêu. Bức ảnh này đã được các
giải thưởng cao tại Phần Lan và New Zealand năm 66-67. Năm
1988, trong cuộ thi ảnh "Chân dung thời đại" tại
TPHCM, Ban tổ chức đã đề nghị đưa bức ảnh này ra chưng
bàu. Năm 1995, một phóng viên nước ngoài đến Việt Nam cũng
quan tâm đến bức ảnh, đã gặp gỡ tác giả để được
hiểu rõ thêm....
Có thể nói, không chỉ là những giá trị
về mặt nghệ thuật, mà hơn thế, bức ảnh đã mang lại
một ý nghĩa nhất định về một giai đoạn không thể quên
được trong lịch sử Phật giáo Việt Nam. Hơn 30 năm rồi,
vẫn như chợt hiện về một nhà Sư trong lửa đỏ, ngồi
kiết già, trầm mặc với lời đại nguyện : "Phật giáo
Việt nam được trường tồn, đất nước được thanh bình và
chúng sanh an lạc"..../.
---o0o---
| Thư mục Tác Giả |
Cập
nhật : 01-02-2002
|
|
