Tiếng Việt

Trang nhà Quảng Đức

   Tiếng Anh 

Tưởng Niệm
Hòa Thượng Thích Đức Niệm


...... ... .

 


TƯỞNG NIỆM
HÒA THƯỢNG THÍCH ĐỨC NIỆM

(1937-2003)

P.L.2548-2005

 

----o0o----

 

Phần III-Thơ Văn Tưởng Niệm     

 

 

                                                NGƯỜI BẠN KHÓ QUÊN

                                                                        Thích Thắng Hoan

            Đức Phật đã dạy bảo đừng quay về dĩ vãng, những kỷ niệm vui buồn chôn dưới bụi thời gian. Nhưng hôm nay con kính lạy đấng Từ Tôn cầu xin sám hối trước khi đặt bút ghi lại những hình ảnh thân thương của Người Bạn Khó Quên, đó chính là những kỷ niệm thâm giao với cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm.

            Trong Kinh Pháp Hoa, Phẩm Thọ Học Vô Học Nhơn Ký có giải thích “ Duyên Nhân Phật Tánh”. Theo Kinh này, Duyên Nhân Phật Tánh có thân và sơ, nghĩa là Phật tánh có chỗ quan hệ gần và có chỗ quan hệ xa. Phật Tánh của cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm và bần đạo có lẽ từ vô lượng kiếp về trước quanhệ khắng khít vô cùng, cho nên tâm hồn hai người gắn bó với nhau trên cuộc hành trình đạo hạnh, khởi điểm từ dưới mái học đường bên trời quê hương, trải qua bao vật đổi sao dời và cuối cùng chia tay nhau vĩnh viễn nơi xứ lạ quê người để Ngài trở về bên kia thế giới an vui tịnh lạc.

            Cũng vì quan hệ buộc chặt với nhau qua Duyên Nhân Phật tánh, cố Hòa Thượng và bần đạo ra đời hai vị trí khác xa, một người khởi điểm từ Bình Thuận, nơi núi đồi heo hút, sỏi đá khô cằn, còn một người xuất thân từ Cần Thơ , nơi đồng ruộng mênh mông. Cữu Long nước ngọt, cả hai gặp nhau và sống chung với nhau dưới mái học đường Ấn Quang Sàigòn vào năm 1953. Ở đây hai tâm hồn dung thông với nhau trong cùng chí hướng đều chọn đạo Phật làm lý tưởng và nguyện suốt đời hiến thân cho đạo pháp. Đến năm 1962, cả hai tốt nghiệp Cao Đẳng Phật Học Ấn Quang, cùng tuyên thệ trước Chánh Điện Phật Học Đường dưới sự chứng minh của cố Giám Đốc Hòa Thượng Thích Thiện Hòa và cố Đốc Học Hòa Thượng Thích Thiện Hoa với hạnh nguyện của Bồ Tát: “Đạo cần ta đến, chúng sanh cần ta đi, không nệ gian lao, không từ khó nhọc”.Từ đó Cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm được đề cử làm Hiệu  Trưởng  Trường Trung Học Bồ Đề Long Xuyên, bần đạo được bổ nhiệm làm Đốc Học Trung Đẳng Phật Học Viện Biên Hòa, hai người cùng dấn thân vào đời để làm bổn phận của sứ giả Như Lai.

            Lên đường nhập thế với hoài niệm:

                        “Thảnh thơi một gánh quảy an nhiên,

                        Phủi sạch trần ai bao chướng duyên

                        Thay áo tình yêu choàng áo đạo,

                        Tẩy tâm ô trược hiện tâm thiền

                        Đắp xây chánh niệm qua bờ  giác

                        Hóa độ quần mê thoát nẻo phiền,

                        Soi sáng phù du sanh tử kiếp,

                        Triền khai diệu pháp hướng chân nguyên.”

                                                                        (Thắng Hoan Thi Tập)

            Cố Hòa Thượng và bần đạo bắt đầu đi vào lối rẽ, mỗi người một ngã và mang theo bên mình cẩm nang Tứ Nhiếp Pháp làm kim chỉ nam cho cuộc hành trình. Cố Hòa Thượng có nhiều phước báo hơn bần đạo, may mắn gặp những hoàn cảnh thuận duyên chung quanh hổ trợ được du học nước ngoài để tiến thân. Ngược lại bần đạo suốt cuộc đời toàn đi trên lộ trình nghịch cảnh trái ngang và tiến thân trên giòng đời nước ngược, có phải chăng kiếp trước mình đã tuyên thệ trọn đời tu luyện pháp môn Bồ Tát Nghịch Hạnh để thành chí nguyện, cho nên tiền trình Truyền Đăng tục Diệm phủ đầy chông gai cay đắng, thế mà mình vẫn thấy an lạc và tự tại trong những bước chân đi.

            Không ngờ quả đất tròn, sau biến cố 75, cố Hòa Thượng và bần đạo lại có duyên hội ngộ, nhưng không phải gặp nhau trên mảnh đất quê hương thân yêu nơi chôn nhau cắt rún mà gặp nhau trên vùng đất xa lạ của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Cả hai người hợp tác với các bậc Tôn Túc đạo hạnh khác, cùng nhau lèo lái cổ xe chánh pháp ngoại với danh nghĩa Giáo Hội Phật  Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại Tại Hoa Kỳ Văn Phòng II Viện  Hóa Đạo, đem ánh sáng trí tuệ, đem chất liệu từ bi của Đức Từ Phụ Thế Tôn để soi sáng, để thoa dịu tận cùng của khổ đau cuộc đời, hóa  giải Pháp Nạn và Quốc Nạn tại quê nhà, đồng  thời nối kết mạng mạch giống nòi Lạc Việt khắp năm châu bốn biển hợp thành một mối thân  thương.

            Trên con đường hành đạo ở xứ lạ quê người, cố  Hòa Thượng Thích Đức Niệm đã tròn hạnh nguyện, đã viên thành đạo quả, cho nên Ngài:

                                    “Trần duyên nay đã dứt,

                                    Từ giả cõi vô minh,

                                    Sáng soi đèn trí  tuệ,

                                    Bờ  giác ngộ đăng trình.”  

                                                            (Thắng Hoan Thi Tập)

            Riêng bần đạo nợ còn mang, nghiệp còn nhiều, đành phải độc hành “ Bôn ba đời ảo mộng, thân gầy mang thời gian” để làm tròn  sứ mạng của  Trưởng Tử Như Lai trên khoảng đời còn lại mà kẻ xuất gia nặng gánh cưu mang.

            Hôm nay ngồi cô đơn dưới bầu trời thu gợi cảm của thành phố đầm lầy nước động thuộc Tiểu Bang Lousiana:

                                    “Thu về với gió heo may,

                                    Lá vàng tan tác rơi đầy cả sân.”

            Bần đạo bất chợt nhớ đến cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm liền đặt bút ghi lại một vài cảm nghĩ thân thương gọi là chút tình tri kỷ để tưởng niệm Người Bạn Khó Quên  đã từng cùng với mình xông pha khắp nẻo đường trần, bể dâu mấy chặng , gian truân mấy lần.

                                                                        Thích Thắng Hoan cẩn bút  

                                                            New Orleans ngày 19 tháng 10 năm 2004

Những Năm Chung Sống Hoạt Động Phật Sự Với Cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm

                                                                                    Thích Trí Chơn

            Thời gian trôi qua thật là nhanh, cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm viên tịch ngày 21 tháng 03 năm 2003 ( nhằm ngày 19 tháng 02 năm Quý Mùi). Mới đó đến nay mà đã hơn một năm rưỡi rồi. Thực tôi không ngờ Hòa Thượng lại xả bỏ huyển thân về cõi Phật trước tôi như vậy, bởi nhìn qua bề ngoài thể xác thì Hòa Thượng trông có vẻ khỏe mạnh hơn tôi nhiều. Hòa Thượng to lớn mập mạp, còn tôi thì gầy ốm bằng nửa thân xác của thầy thôi. Khi Hòa Thượng  còn sống, tôi hay nói đùa rằng: “Không biết ai sẽ ra đi trước đây, thầy hay tôi?” và Hòa Thượng cười nói: “ Thế nào tôi cũng về cõi Phật trước thầy, dáng người xương xương, da mặt hiện đồi mồi nhiều như thầy sống dai lắm, ít nhất cũng hơn trăm tuổi đó nghe”. Năm ngoái (2003), Hòa Thượng Đức Niệm viên tịch lúc 67 tuổi, kém thua tôi ba tuổi.

            Hôm nay ngồi viết bài này để góp mặt trong tập kỷ yếu ngày tang lễ 29/03/2003 của cố Hòa Thượng Đức Niệm, lòng tôi không khỏi cảm thấy rất buồn, và thương tiếc thầy, một pháp hữu mà tôi đã chung sống tại Phật Học Viện Quốc Tế (PHVQT) trong gần 18 năm. Sống gần gũi nhau một thời gian lâu dài như vậy mà không có chuyện gì trái ý mất lòng xảy ra thì không phải là chuyện dễ ; nếu tôi và Hòa Thượng không thông cảm, hiểu biết, thành thực yêu thương và kính  trọng lẫn nhau. Bí quyết giúp tôi sống hòa hợp vui vẻ với Hòa Thượng được nhiều năm là không bao giờ tôi làm bất cứ điều gì mà Hòa Thượng không thích, và ngược lại Hòa Thượng cũng cư xử đối với tôi như vậy; đúng theo tinh thần của câu châm ngôn: “Điều gì mình không muốn thì đừng làm cho người khác”. Tôi thường nói đùa với Hòa Thượng rằng: “ Chắc tiền kiếp tôi với  thầy có duyên nợ với nhau, bởi lẽ trước đây tôi không có quen biết gì thầy hết, mà sau này lại gặp gỡ, chung sống với nhau lâu dài trong tinh thần tương kính, tương thuận còn hơn anh em ruột thịt”.

            Từ Ấn Độ, cố Hòa Thượng Thích Thiên Ân bảo lãnh tôi sang Hoa Kỳ vào tháng 09 năm 1977, còn Hòa Thượng Đức Niệm rời Đài Loan qua Mỹ năm 1979. Lúc bấy giờ, Hòa Thượng Đức Niệm ở tại Đại Học Đông Phương của Hòa Thượng Thiên Ân, số 920 S. New Hampshire Ave.(Los Angeles), còn tôi đang trụ trì chùa Vạn Hạnh, San Diego. Trong thời gian này, tôi và Hòa Thượng vẫn thường liên lạc giúp đỡ nhau trong mọi Phật sự. Thỉnh thoảng  vào dịp lễ Phật Đản, Vu Lan và Quán Thế Âm, tôi hay mời H.T. xuống Vạn Hạnh chứng minh, thuyết giảng. Đôi lúc Hòa Thượng ở lại vài ba ngày để dạy giáo lý và hướng dẫn các Phật tử tu thiền. Tháng 06 năm 1981, sau khi chính thức thành lập Phật Học Viện Quốc Tế để đào tạo tăng tài, Hòa Thượng mời tôi tham gia Ban Giám Đốc Phật Học Viện đặc trách về tu thư. Tháng 09 năm 1983, lần đầu tiên Phật Học Viện đặc trách về tu thư. Tháng 09 năm 1983, lần đầu tiên Phật Học Viện tổ chức đại giới đàn Thiện Hòa, Hòa Thượng cung thỉnh tôi làm đệ tứ tôn chứng.

            Khoảng cuối tháng 07 năm 1984, tôi lên đường sang Tích Lan ( Sri Lanka) tham dự Đại Hội Liên Hữu Phật Giáo Thế Giới ( The World Fellowship of Buddhists), tổ chức lần thứ 14 , từ ngày 01 đến 07 tháng 08 năm 1984 tại Colombo. Sau đại hội tôi có chương trình viếng thăm, tìm hiểu sinh hoạt Phật Giáo tại một số quốc gia Á Châu: Đài Loan, Nhật Bản, Mã Lai, Thái Lan, Hồng Kông và Tân Gia Ba v.v. Thời gian hơn hai tháng đến thăm Đài Loan, tôi ở lại Giảng Đường Linh Sơn của Hòa Thượng Thích Tịnh Hạnh ở Đài Bắc (Taipei). Cuối năm 1984, Hòa Thượng Đức Niệm, trên đường đi Hán Thành (Seoul) , Nam Hàn hoằng pháp, Hòa Thượng đã ghé đến Đài Bắc ( Taipei) đến Linh Sơn Giảng Đường để thăm tôi và Hòa Thượng Tịnh Hạnh. Nhân dịp này, Hòa Thượng ngỏ ý mời tôi về Phật Học Viện Quốc Tế hợp tác để cùng Hòa Thượng chung lo Phật sự. Hòa Thượng nói : “ Thầy có khả năng Anh Văn, nên soạn dịch một số sách Phật Giáo in song ngữ Anh-Việt để giúp các Phật tử trẻ không rành tiếng Việt, có thể học hỏi giáo lý bằng tiếng Anh. Tôi sẽ giúp thầy ấn hành các dịch phẩm đó” . Tôi trả lời: “ Cám ơn thầy. Nhưng phải chờ đến khoảng tháng 05 sang năm (1985), tôi mới trở về Mỹ, vì chương trình tôi còn qua Nhật ba bốn tháng nữa để tham quan các chùa và nghiên cứu về sinh hoạt Phật giáo tại đó”.

            Sau  khi hoàn tất công việc tìm hiểu Phật Giáo tại Nhật, ngày 29 tháng 05 năm, 1985, từ Đông Kinh (Tokyo) tôi đáp máy bay trở về Mỹ, đến phi trường Los Angeles vào buổi tối. Các Phật tử ra đón tôi về ở tại Phật Học Viện Quốc Tế. Lúc bấy giờ, Phật Học Viện là một ngôi nhà đầu tiên Hòa Thượng mua ở số 9250 đường Columbus, North Hills, với điện Phật rất nhỏ, khi làm lễ chỉ chứa được vài ba chục người chứ không rộng lớn , khang trang đẹp đẽ như tân chánh điện xây cất mới hiện nay. Lúc ấy , phòng tôi ở sát cạnh đối diện với phòng của Hòa Thượng.Kể từ đó, tôi bắt đầu hợp tác, sát cánh chung lo Phật sự với Hòa Thượng. Những năm 1985-1987, vào các ngày lễ Phật Đản, Vu Lan và Giao Thừa (Tết) v.v.. Phật Học Viện tổ chức, Hòa Thượng thường mời tôi cùng tham dự. Thỉnh thoảng Hòa Thượng bận đi xa hoằng pháp, vắng mặt vài tuần lễ, Hòa Thượng nhờ tôi ở nhà làm lễ cầu an, cầu siêu và thuyết giảng cho Phật tử mỗi cuối tuần.Nhằm phổ biết  giáo lý, thông tin Phật sự, Phật Học Viện cho  ấn hành tập san Phật Học, và Hòa Thượng yêu cầu tôi viết  bài.Phật Học số 2, Phật Đản Ất Sửu (1985), tôi đóng góp bài: “Đại Lễ Phật Đản 2529 (1985) tại Nhật Bản” và Phật Học số 3, Vu Lan Ất Sửu, bài “Đại Lễ Vu Lan tại Nhật Bản”. Tiếp theo Phật Học số 4 tôi khởi đầu đăng bài “ Thành Ca Tỳ La Vệ, quê hương của đức Phật” trong loạt bài tôi viết về “ Lịch sử các Thánh Tích Phật Giáo tại Ấn Độ”, và liên tục đóng góp bài cho tập san Phật  Học những số kế tiếp đến số 10, Xuân Mậu Thìn (1988) thì đình bản.

            Năm 1988, nhằm đáp ứng nhu cầu Phật sự lúc  bấy giờ, Hòa Thượng và tôi cùng với quý Thượng Tọa Thích Tín Nghĩa, cố Thượng Tọa Thích Thiện Thanh, Thượng Tọa Thích Nguyên Trí, Thượng Tọa Thích Nguyên An, và Thượng  Tọa Thích Nguyên Đạt, lần đầu tiên đứng ra tổ chức đại hội thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất (GHPGVNTN) tại Hoa Kỳ. Hòa Thượng Đức Niệm đảm nhiệm chức vụ Chủ Tịch và tôi Phó Chủ Tịch, đặc trách văn hóa. Để phổ biến tin tức, chủ trương, đường lối sinh hoạt Phật sự của Giáo Hội, tập san Phật Giáo Thống Nhất (PGTN) số 1, kỷ niệm Phật Đản Mậu Thìn(1988) được ấn  hành với  Hòa Thượng làm chủ nhiệm và tôi đảm trách chủ bút. Do lời yêu cầu của Hòa Thượng trong số này, tôi đóng góp bài viết về: “ Câu Thi Na, nơi đức Phật nhập Niết Bàn”. Tiếp theo Phật Giáo Thống Nhất từ số 2, Vu Lan Mậu Thìn (1988) đến số 12, Xuân Nhâm Thân (1992), tôi đều gởi bài đăng: “Thành Xá Vệ với chùa Kỳ Viên” và “ Thành Vương Xá”, Phật Giáo Thống Nhất ra đến số 13 thì đình bản.

            Cuối tháng 9 năm 1992, hưởng ứng lời kêu gọi của cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Đôn Hậu, Chánh Thư Ký kiêm Xử Lý Viện Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất trong nước, Hòa Thượng và tôi cùng đông đảo chư tôn đức khác đứng ra vận động tổ chức một đại hội thống nhất Phật Giáo Việt Nam tại San Jose, bắc California để thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Hoa Kỳ, và Hòa Thượng đảm trách chức vụ Chánh Văn Phòng Hội Đồng Đại Diện, còn tôi phó chủ tịch ngoại vụ của Giáo Hội. Nhằm thông tin các cuộc vận động tranh đấu cho nhân quyền ,tự do tôn giáo và phục hoạt Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất truyền thống quốc nội, Hòa Thượng và tôi cùng với một số cư sĩ Phật tử trí thức cho ấn hành tạp chí Phật Giáo Hải Ngoại (PGHN).Theo lời yêu cầu của Hòa Thượng, PGHN số ra mắt Xuân Giáp Tuất (1994), tôi khởi sự cho đăng Chương 1 cuốn sách “ Cuộc Du Hành Sang Lạp Tát (Lhasa) của Tây Tạng”, phóng tác theo tác phẩm “ To Lhasa and beyond” dịch từ nguyên bản tiếng Ý Đại Lợi “ A Lhasa E Oltre” của Giuseppe Tucci. Tôi liên tục cho đăng tác phẩm này vào PGHN những số kế tiếp từ số 2, Mừng Phật Đản 2538 (1994) đến số 19, Xuân Canh Thìn (2000). Sau  đó, vì lý do thiếu nhân sự và sức khỏe của hòa thượng, nên tạp chí PGHN tạm đình bản.

            Điều đặc biệt tôi muốn nói là suốt những năm dài chung sống, hòa thượng là một pháp hữu quý hiếm, không những đã an ủi, chia xẻ với tôi trong lúc vui buồn, thăng trầm vinh nhục của đời Tăng sĩ, mà hòa thượng đã khích lệ, sách tấn cho tôi rất nhiều trong sự tu tập, nhất là trong công việc sáng tác, dịch thuật. Năm 1987,hòa thượng đã khuyến khích, viết lời giới thiệu, và giúp tôi ấn hành dịch phẩm đầu tiên là cuốn “ Phật Giáo Vấn Đáp” (The Buddhist Catechism) in song ngữ Anh-Việt của một học giả Phật tử Hoa Kỳ, ông Henry S.Olcott. Năm 1990 Phật Học Viện Quốc Tế tái bản cuốn sách này. Sau đó, cũng nhờ Hòa Thượng khích lệ mà tôi đã soạn, in thêm nhiều dịch phẩm khác như: 1) Con Đường Dẫn Đến Chân Hạnh Phúc ( The Blueprint of Happiness), xuất bản năm 1991; 2) Phật Giáo Yếu Lược ( Buddhism In A Nutshell), năm 1992; 3) Cuộc Đời Đức Phật ( The Story Of Buddha), năm 1994 và 4) Loàng Thương Yêu Sự Sống ( The Love Of Life), tập 1, năm 2001. v.v..

            Hôm nay, ngồi viết những trang kỷ yếu tang lễ cố Hòa Thượng Đức Niệm để tưởng nhớ đến một pháp hữu mà tôi vô cùng mến kính, đã từng chung sống gần 18 năm qua, cộng tác và làm việc Phật sự trải qua ba giáo hội: Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ ( thành lập năm 1976), Giáo  Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tại Hoa Kỳ (1988) và Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Hoa Kỳ, Văn Phòng II Viện Hóa Đạo (1992). Giờ đây thầy đã đivề cõi Phật, an vui tự tại , tôi còn nặng nghiệp trần gian, vẫn tiếp tục cuộc đời Tăng sĩ, vào mỗi cuối tuần, rày đây mai đó, hoằng hóa du phương. Mặc dù hiện nay hình hài thân xác tôi không còn sống gần gũi thầy, nhưng tâm tư tôi lúc nào cũng tưởng nhớ đến thầy, và luôn luôn nguyện cầu  chư Phật, Bồ Tát tiếp độ giác linh thầy cao đăng Phật quốc.

                                                                                                            A Di Đà Phật

                                    Những Người Muôn Năm Cũ  

                                                                        Thích Minh Tâm

            Phật sự dồn dập: Phật sự điạ phương cũng như Phật sự của  Giáo Hội. Cứ như thế mà không để ý đến thời gian đã nhanh chóng trôi qua. Thắm thoát sắp đến ngày Đại tường của Cố Hòa Thượng Thích Đức Niệm. Dường như tiếng động càng lớn thì sau đó, sự im lặng càng sâu.Sâu đến nổi sự im lặng đó trở thành một loại tiếng động, vang dội trong tâm trí con người, tạo thành những dấu hỏi lớn.Ngoài đời thì những bậc vĩ nhân, anh hùng, liệt nữ  mà cuộc đời của họ đã khuấy động lịch sử tạo những thay đổi và tiến bộ cho xã hội và con người. Trong đạo thì những bậc cao tăng, thạc đức mà sự nghiệp hoằng hóa và đức hạnh của các Ngài đã tác động làm chuyển đổi nếp sống của không biết bao nhiêu người trải qua nhiều thế hệ mà trực tiếp là những môn đồ pháp quyến. Rồi sau đó, không trừ một ai, tất cả đều nằm xuống. Im lặng.

            Nhớ mang máng ở đâu đó có một bài thơ tưởng đến “Ông đồ già”…mỗi năm hoa đào nở, lại nhớ ông đồ già, nghiên mực, tờ giấy đỏ, bên phố đông người qua…Hình ảnh quen thuộc này cứ lập lại mỗi năm, mỗi năm. Nhưng ngày nay không còn nữa. Vẫn hoa đào nở rộ, vẫn đường phố có đông người qua lại.Mà không thấy hình ảnh ông đồ ngồi “bán chữ” .Người nhớ hình ảnh cũ bâng khuâng đặt câu hỏi:

                                                Những người muôn năm cũ

                                                Hồn ở đâu bây giờ ?

            Tự nhiên , hết sức tự nhiên ! Ai cũng có thể đặt ra câu hỏi đó. Vua, quan, sĩ, thứ người muôn  nước ( Tú Xương, chữ “sĩ” ở đây cũng có thể bao gồm cả tu sĩ !) ai ai gặp cảnh ngộ tương phản trong cuộc đời cũng đều đặt ra câu hỏi đó:

            -Những người đã sống, đã đóng góp công sức trước đây, rồi họ mất đi, theo lẽ vô thường. Bây giờ họ ở đâu, họ sinh hoạt thế nào? Có còn liên hệ gì với người hiện tại không ?

            Theo tín ngưỡng dân gian, khi mất đi là sum họp với “thế giới ông bà” cho nên dung  chữ “ theo ông theo bà” . Và cứ hàng năm vào ngày kỵ, giỗ, tết nhứt hay rằm tháng bảy, họ tách khỏi “khối ông bà”  trở về “thăm” để thấy con cháu cúng bái, nghe con cháu kể lể, cầu xin…ông bà cha mẹ chứng cho tấc dạ lòng thành cây hương, chén nước và luôn luôn phò hộ  cho đám con cháu…làm ăn tấn phát, tai qua nạn khỏi…v.v.

                                                Trông ra ngọn cỏ lá cây

                                                Thấy hiu hiu gió, thì hay chị về.

                                                                                                (Kiều)

            Còn với người Phật tử thì sao ? Nhất là những Phật tử có quy y Tam bảo, đã có phần nào tu tập và đã làm những việc phước đức khi còn sống ? Bây giờ họ ở đâu ? Có còn liên hệ gì với người hiện tại ?

            Dĩ nhiên có rất nhiều câu trả lời. Trong đó có câu: đã vảng sanh Cực Lạc rồi. Tức sinh về làm “công dân” nước Cực Lạc (Cực Lạc Quốc) của Đức Phật A Di Đà. Tu tập với thánh chúng bồ tát…(Bồ tát bất thối vi bạn lữ)… Nhưng vì thế giới Cực Lạc quá xa ( cách thế giới chúng ta hàng thập vạn ức Phật độ) phương tiện truyền  thông hiện  đại vẫn chưa có thể thiết lậpliên lạc…nên ít ai biết được tin tức cập nhựt như thế nào, trừ Ba bộ Kinh ( Tịnh độ tam kinh).

            Còn nếu chưa sinh được về nước Cực lạc thì họ ở đâu ?

            Tìm mãi mới gặp Một kinh trong hệ thống A Hàm nói về chuyện này. Xin kể ra đây để làm món quà nhỏ( có lẽ còn nhiều kinh khác có đề cập đến vấn đề này nhưng tôi chưa có nhân duyên đọc tới. Nếu có vị nào tìm được thấy lý thú hơn, xin chỉ dạy thêm).

            Đó là Kinh Xà ni Sa ( Janavasabha-suttata) Kinh số 18 trong tập 2 của Kinh Trường Bộ. Bản dịch chữ Hán cũng có tên giống nhau. Kinh Xà ni Sa thuộc bộ Trường A Hàm tập 1, Kinh số 4.

            Đã gọi là Kinh “Trường” Bộ cho nên kể lể rất dài dòng, xin mạn phép được rút gọn cho dễ nắm bắt những ý chính.

            Khi Đức Phật còn tại thế ( 25 thế kỷ trước), có ngài A Nan làm thị giả. Một hôm, A Nan nghĩ rằng : Đức Thế Tôn thường hay tuyên bố về vấn đề tái sinh của những tín đồ đã từ trần , đã mệnh chung trong các bộ lạc xung quanh như bộ lạc Kasi, Kosala, Vajji, Malla…Vị này sinh ra tại chỗ này, vị kia sinh ra tại chỗ kia.Có vị đã đoạn trừ Năm hạ phần kiết sử nên được hóa sanh về thiên giới( cõi trời) từ đó nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa…Có vị đoạn trừ Ba phần Kiết sử (tham sân si giảm thiểu) chứng quả Nhất lai nên  chỉ trở lại đời này Một lần nữa thôi…

            Rồi, tôn giả A Nan nghĩ tiếp: Nhưng còn ở xứ Ma Kiệt Đà ( Magadha một tiểu quốc,miền bắc Ấn độ nơi Đức Phật thành đạo) có rất nhiều tín đồ thuần thành đã từ trần; Những vị này đều có lòng tin sâu xa chắc chắn đối với Tam Bảo, tu tập theo Chánh pháp .Nhưng Đức Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và tái sanh của họ. Trong số này có Vua Tần-Bà-sa-La (Bimbisàra) xứ Ma Kiệt Đà, một vị vua đã sống như Pháp, dùng Chánh pháp để trị nước có lòng thương tưởng đến các vị Bà la môn, gia chủ cùng dân chúng khắp nơi…Nhưng sau khi vua Tân Bà sa la băng hà, cũng chưa thấy Đức Thế Tôn nói gì về sự từ trần và tái sinh của nhà vua…

            Nghĩ như vậy rồi, Tôn giả A Nan đến hầu Phật đảnh lễ Ngài rồi tác bạch như trên. Đức Thế Tôn, sau khi nghe tác bạch xong, đi vào thành khất thực. Về, thọ trai, ngồi thiền định tư duy,chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ đã qua đời ở Ma-Kiệt-Đa: “Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh của họ và đời sống của họ như thế nào?”

            Lúc ấy có một vị Dạ xoa (yakkha) hình tướng oai nghiêm rực  rỡ hiện ra:

            -Bạch đức Thế Tôn, con tên là Janavasabha ! Ngài có nghe ai có tên này chưa ?...

            -Bạch đức Thế Tôn,con là Bimbisara (Tần bà sa la) đây. Nay là  lần thứ 7,con được sanh vào dòng họ vua Vesavana ( Tỳ sa môn Thiên vương- trong cõi Tứ Thiên Vương -Lục Dục thiên) Con chết đi trong điạ vị làm vua ở nhơn gian nay được sanh trên thiên giới ( cõi trời) … con không còn đọa lạc vào ác thú, con trở thành bậc Nhất lai ( chỉ sanh lại cõi đời một lần nữa).

            Đức Phật dạy:

            -Thật hy hữu thay, hiền giả Da xoa Xà-xi sa (Janavasabha). Do nguyên nhân gì hiền giả tự biết mình đạt được địa vị cao thượng thù thắng như vậy ?

            -Bạch đức Thế Tôn, con không làm gì khác ngoài tu tập theo giáo lý của đức Thế Tôn.Từ khi con nhật hướng quy y Tam Bảo, con đã tu tập, thực hành theo Chánh pháp,không còn đọa lạc vào ác thú và đã trở thành bậc Nhất lai…

            Hôm nay, con đang di làm nhiệm vụ trên cõi thiên. Giữa đường, con nhận ra đức Thế Tôn đang chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ từ trần ở Ma Kiệt Đà: bâygiờ họ  ở đâu, vận mạng của họ thế nào ? Liền đó, Bạch Đức Thế Tôn, con suy nghĩ ta sẽ đến yết kiến, đảnhlễ đức Thế Tôn và sẽ đến yết liến, đảnh lễ đức Thế Tôn và sẽ đề cập đến hai vấn đề (thọ sanh và vận mệnh) mà đức Thế tôn đã chú tâm…

            Tiếp đó, Kinh Xà ni Sa kể về đời sống chư thiên ở cõi trời Đao Lợi ( Tam Thập Tam Thiền) trong những ngày rằm Bồ tát rồi Phạm thiên rực rỡ hiện ra đảnh lễ tán dương công đức giáo hóa của đức Thế Tôn ở trong cõi Ta Bà này và những phương pháp tu tập để rồi sau khi mạng chung được sanh về thế giới chư thiên. Trên, từ Tha hóa tự tại thiên, Đâu Suất đà thiên cho đến Tứ thiên Vương thiên,Càn Thát bà …

            Và những vị nào đã thực hành theo giáo pháp của đức Thế Tôn ( Tứ Niệm Xứ, Tứ thần túc, Bảy pháp định…) sau khi mất, sanh thiên giới đều là những vị hình có tướng đoan nghiêm, quang sắc thù thắng…

            Rồi sau cùng, Kinh Xà ni Sa kết luận: tất cả những vị hóa sanh ( về thiên giới) được Chánh pháp hướng dẫn, có hơn hai trăm bốn mươi vạn cư sĩ ở Ma Kiệt Đà đã từ trần đều diệt trừ ba Kiết sử, chứng quả Dự lưu, không còn đọa vào ác thú,chắc chắn được chánh giác…

            Đó là những ý chính của Kinh Xà ni Sa trong hệ thống Trường bộ của Đại Tạng Pali Nam Tông và Kinh Xà ni Sa thuộc Trường A Hàm tập 1, Kinh số 4 (Hán Tạng: Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh ( tập 1, trang 34-A Hàm Bộ) cũng đại để có ý nghĩa nêu lên như vậy.

            Còn đối với kinh điển thuộc hệ Bắc Tông Đại thừa, ít thấy tường thuật cụ thể chi tiết, trừ kinh A Di Đà, một trong Ba bộ kinh quan trọng của pháp môn tu Tịnh độ.

            Nhưng kinh A Di Đà thuộc về loại kinh “vô vấn tự thuyết” không có ai hỏi mà Đức Phật tự thuyết minh, một khi Đức Phật nhận thấy đã đầy đủ nhân duyên vì “hạnh phúc cho chúng sanh, an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người”, Ngài liền chi dạy đệ tử pháp môn tu, dẫu rằng pháp môn ấy đối với thế gian rất khó , rất khó tin.

            “…Vị nhứt thiết thế gian thuyết thử nan tín chi pháp thị vi thậm nan…”

            Đúng vậy, kinh điển thuộc hệ bắc tong đòi hỏi một sức mạnh tin tưởng ( tín lực) một quyết tâm kiên cố bền bỉ ( tấn lực) mà không đòi hỏi những  giải thích chi li lại là vô nghĩa, cục bộ tùy thời làm mất ý nghĩa thâm sâu, bao quát, vượt thời gian và không gian của kinh điển. Bởi lẽ Kinh Đại Thừa Bắc Tông hầu hết đều là những ẩn  dụ, những bức tranh chấm phá một vài nét mà mục đích chính không phải nói đến những nét tô đậm trong bức tranh. Vẽ mây nảy trăng. Ý tại ngôn ngoại. Muốn vẽ trăng, người họa sĩ tài ba chỉ cần vẽ mây có vầng sáng. Thế là người đủ lý trí nghiệm ra có mặt trăng tròn đầy ẩn hiện phía sau.

            Bởi vậy, càng giải thích chi li các chi tiết trong kinh điển Đại thừa nhiều khi càng lìa xa ý chính của kinh. Cho nên đòi hỏi kinh điển Đại thừa diễn tả rõ ràng mạch lạc. chi tiết là một đòi hỏi có vẻ hạn chế, cục bộ.

            Kinh A Di Đà nói riêng, và tất cả kinh điển Đại thừa Bắc tông nói chung đều được nhìn theo nhãn quan như thế, mới nhận ra được những thế giới mầu nhiệm bao la, những trùng trùng sự thật mà một nhãn quan phiền não, cục bộ khó có thể trực nhận được.

            Hiểu như thế rồi thì không có gì ngạc nhiên khi đi tìm bóng dáng, tông tích các vị từ giả cõi tạm thế gian này qua kinh điển, hành trạng, gần như vô vọng, hoài công. Mà nhiều khi còn bị quở trách.

            Chẳng hạn trong kinh Pháp Bảo Đàn, các môn đồ buồn khóc khi biết Lục Tổ sắp từ giả thế gian.Lục Tổ quở:

            -Nay các người buồn khóc là vì lo cho ai ? Nếu lo cho ta không biết chỗ đi thì ta đã tự biết chỗ đi rồi. Nếu ta không biết chỗ đi thì ta chẳng báo tin cho các ngươi hay trước. Các ngươi buồn khóc là vì chẳng biết chỗ ta đi đến. Cái pháp tánh vốn không sanh diệt khứ lai…

            Đại lão Hòa Thượng Hư Vân khi tuổi thọ 120, bạn hữu, đồ chúng vui mừng định tổ chức sinh nhựt mừng đại thọ.Ngài can ngăn:

            …Nghiệp xưa đốc thúc, chìm nổi như song ba đào. Một làn gió nhẹ thổi đến, thân này tan thành tro bụi.Chưa liễu ngộ được gì, niệm niệm thẹn thùng xấu hổ vì hư danh. Trăm năm khổ nhọc nếm bụi trần trong cơn mộng huyễn, thì cớ gì phải lưu luyến. Lại nữa, có sanh tức phải có tử. Người trí sớm tỉnh ngộ, nhất tâm tu hành như cứu lữa cháy trên đầu, có thì giờ đâu mà bày biện vui mừng như người thế tục!.

            Ngài ung dung tự tại viên tịch, sau khi dặn dò đồ chúng cố gắng tu hành, vì “ mạng mạch Phật pháp mà giữ gìn Tổ đức Thanh quy, vì Tam bảo mà giữ chặt chiếc đại y!...

            Dường như càng cố tâm đi tìm tông tích, dấu vết của “những người muôn năm cũ”, nhất là những bậc tu hành sống đạo, liểu đạo thì càng gặp phải những hình ảnh tự nhiên hững hờ như mây bay, gió thoảng. Bởi lẽ suốt cuộc đời của các ngài ( hay nhiều đời về trước cũng có thể nhiều đời về sau) gắn liền với mạng mạch Phật pháp, với tổ đức tông phong. Bao giờ hình ảnh đó còn sinh hoạt sống động tức pháp thân của các ngài còn hiển hiện trên thế gian này. Khỏi phải đi tìm đâu cho xa xuôi !

                                                                                    THÍCH MINH TÂM

                                                Tưởng Nhớ Thầy

                                                                                    Nguyễn Hữu Vinh

            Đài Bắc trời mưa như trời Đài Bắc 30 năm trước.

            Xuống chuyến xe bus số 21, tới trạm đường Kimmen, băng qua đường Roosevelt, vào con hẻm nhỏ, đi ngang hiệu tạo hóa, cười chào với con bé Hoàng Kim Mãn đang đứng bán hàng, quẹo bên trái là về tới phòng trọ …

            -Thầy ơi Thầy …ơi !

            -…À Vinh hả, xuống liền đây kêu chi ồn ào quá, người ta quở cho coi…

            -Vinh nầy, chiều ghé qua phòng chơi, cho hai con bé Chung Tường nói chuyện cho vui, chớ không tụi nó buồn lắm, chắc cũng lại khóc nữa rồi! Ờ, để Thầy kêu con bé ở phòng bên cạnh dạo Piano cho mà nghe, nó đàn giỏi lắm…

            -Trời Đài Bắc bây giờ nóng quá, coi chừng cứ chơi banh xong, rồi cứ uống nước đá lạnh vào cho nhiều, lại cảm cho mà coi…

            -Xài chi mà dữ quá vậy, đây Thầy còn 500 đồng xài đỡ, đừng vì kẹt mà làm bậy nghe con!... Biết mà, tụi con nhậu quá, coi chừng Chung ,Tường nó la cho mà biết…

            -Đi với Thầy ra ngoài bưu điện, ở đó có máy lạnh, mình tới ngồi học chùa, mát lắm. Mấy đứa nhân viên ở đó đều biết Thầy, không sao đâu. Ra ngoài lo học đi, chớ cái mớ chữ Tàu của con lẹt đẹt quá, làm sao vào học đại học cho nổi!...

            -Vinh à, con bé Kim Mãn bán tạp hóa đó Thầy thấy nó dễ thương lắm đó, thích không ? Thích thì Thầy nói  giùm cho…

            -Ừ, ngoài chữ  Hán ra con còn phải học thêm chữ  Nôm nữa mới được, để sau này tìm hiểu thêm về văn học Việt Nam, nhưng con phải giỏi chữ Hán trước…Để xem, đây là luận án tiến của Thầy đây, Thầy tặng cho con, con đọc cho biết…

            -Thầy viết xong thư cho bộ Giáo Dục rồi, theo mẫu đó mà viết để thi vào Cao Học đi, mau lên…

            Mỗi lần trở lại Đài Bắc, Thầy ơi, hình bóng Thầy cũng như mới hôm qua, cứ như điệp khúc quay đi quay lại mãi trong tâm trí. Thầy cười từ  tốn, nói năng nhẹ nhàng, con làm sao quên được ! Ba mươi năm trước những hình bóng đó vẫn còn nguyên, ba mươi năm sau Thầy vẫn còn như sống lại nơi đây…trong con hẽm đường Kimmen này. Ba mươi năm sau, con bé Hoàng Kim Mãn bây giờ đã thành một bà mẹ hai con, vẫn còn đó, vẫn còn hỏi thăm đến Thầy luôn. Những lúc tạt ngang lại con hẽm đó, bưu điện kia vẫn còn như xưa, con trở về lối cũ, đi lại trên những con đường kỷ niệm đó mà lòng cứ nhớ miên man đến hình bóng của Thầy, của bạn bè năm cũ…À, Thầy Đức Niệm ở trên lầu hai kia, trước phòng của Chung, Tường…

            Hai mươi lăm năm trước Thầy rời xa chúng con qua Mỹ hoằng dương Phật pháp. Còn con thì ở lại tiếp tục việc học hành. Rồi thì không gian cách trở, thời gian trôi qua, nhưng con có bao gờ quên được những lời nhắc nhở, dạy bảo của Thầy. Đây này, cuốn luận án Tiến Sĩ Văn Chương Trung Quốc của Thầy vẫn còn nằm đây, hai cuốn lận mà, con đã đọc đi đọc lại cả chục lần. Mặc dầu con học khoa học nhưng may mắn được  Thầy  chỉ bảo, bây giờ con đã biết đọc  chữ Nôm rồi. Thầy ơi! Ờ mà “ Văn chương thời Lý của  nước ta đâu có thua gì văn chương Tàu” Thầy nhỉ! Con vẫn nhớ hoài lời Thầy nói “Đọc đi, đọc để biết mà hãnh diện mình là người Việt Nam con ạ”. Mấy năm trước Thầy với Tường qua thăm lại Đài Loan, Thầy biết không,con đã lặn lội lái xe hơn ba tiếng đồng hồ tìm đến Lư Hiên nơi Thầy nghỉ tạm, thế mà vẫn không gặp được Thầy. Con nao nức mong gặp lại Thầy để khoe rằng, con cũng đã hiểu được những gì Thầy viết trong cuốn luận án Tiến Sĩ Văn Chương “So sánh văn học giữa đời Lý của Việt Nam với văn học Trung Quốc” của Thầy rồi Thầy ơi, con mong gặp lại Thầy để nghe Thầy nói “Ừ, con vậy mà khá đó”.Nhưng tiếc thay, duyên số không còn. Khi Thầy sang thăm Đài Loan lần thứ hai, con lại lặn lội lên Lư Hiên hai lần nhưng vẫn cứ không gặp được Thầy. Con trở lại lần hẹn thứ ba, thì chỉ thấy bà chủ Lư Hiên trả lại trái táo con dâng Thầy hôm nọ với lời nhắn là Thầy cám ơn, Thầy chỉ nhận gói trà, còn trái táo Thầy nói để lại cho con ăn, vì Thầy đau tiểu đường không ăn được, và cũng vì Thầy phải về lại Mỹ sớm !

            Thầy ơi, Thầy đã về cảnh Phật thật rồi sao?!!!

            Hôm nay, con xin nghỉ buổi dạy trên trường Đại Học Đài Loan, con tạt lên lại trường đại học Trung Chính, về thăm lại căn phòng nơi mà thầy đã miệt mài cho mảnh bằng văn chương Trung Quốc, mà lòng  buồn rười rượi. Thôi Thầy ơi, con phải trở về lại phố xá Đài Bắc…xuống chuyến xe bus số 21, tới trạm đường Kimmen, băng qua đường Roosevelt, vào con hẽm nhỏ, đi ngang hiệu tạp hóa cười chào với con bé Hoàng Kim Mãn đang đứng bán hàng, quẹo bên trái là về tới phòng trọ…Thầy ơi Thầy…Thầy ơi! Thầy ơi…Thầy ơi!!!

                                                            HUƠNG ĐẠO HẠNH

                                                                                    Tâm Huy-Huỳnh Kim Quang

            Lúc người viết còn ở Việt Nam thì đã nghe quý Thầy nói đến Thượng Tọa Đức  Niệm và Phật Học Viện Quốc Tế. Nhưng phải đợi đến khi người viết vượt biên vào Mã Lai, rồi chuyển sang Phi Luật Tân thì mới có dịp  để biết thêm về Phật  Học Viện  Quốc Tế và Thượng Tọa Đức Niệm qua những kinh sách và báo chí từ Hoa Kỳ gởi sang.

            Vào đầu thầp niên 90 , lúc ngưòi viết cùng gia đình về định cư ở miền Nam California sau mấy năm sống ở New York lạnh lẽo tuyết giá đến sanh bệnh, thì mới có cơ hội thật sự để đến viếng Phật Học Viện Quốc Tế và đảnh lễ Hòa Thượng Thích Đức Niệm. Cái hình ảnh mà người viết vẫn còn nhớ mãi khi lần đầu tiên đến Phật Học Viện Quốc Tế là hình ảnh quý Thầy trẻ ngồi nghe Hòa Thượng Thích Đức Niệm giảng dạy Phật Pháp dưới gốc cây ở trước sân chùa.Hình ảnh đó gợi lên trong đầu óc người viết cái khung cảnh sống đơn sơ mộc mạc nhưng thắm thiết tình thầy trò và hòa nhập vào thế giới thiên nhiên của những chốn Thiền môn ở Việt Nam ngày nào.

            Cuối năm 1992, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Hoa Kỳ được thành lập, Hòa Thượng Thích Đức Niệm được Đại Hội suy cử vào chức vị Chánh Văn Phòng Hội Đồng Đại Diện, cơ quan lãnh đạo tối cao của Giáo Hội về Giới hạnh và chính sách,. Hòa Thượng Thích Đức Niệm là một trong những vị thành viên sáng lập của Giáo Hội, cho nên Ngài đã tận tụy hy sinh cho Giáo Hội đến giờ phút cuối của cuộc đời. Người viết nhớ những lần Đại Hội Thường Niên và Khoáng Đại của Giáo Hội, đặc biệt là Đại Hội Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất kỳ VIII, Giáo Hội đều ủy thác cho Hòa Thượng Thích Đức Niệm làm Trưởng Ban Tổ Chức để điều hành Phật sự. Tất cả Đại Hội ấy đều thành tựu viên mãn. Trong những lần Đại Hội này, người viết có dịp chứng kiến hình ảnh một Hòa Thượng Thích Đức Niệm với tánh tình điềm đạm, dáng vóc uy nghiêm, ít nói mà lời lẽ thì trầm dịu thong thả cà từ ái, đúng là biểu tượng phẩm đức của hàng Tăng Bảo.

            Sau  khi GHPGVNTNHNHK/VPIIVHD hình thành và hoạt động, Giáo Hội thấy cần phải có một cơ quan truyền thông báo chí để truyền bá giáo pháp Phật đà, phổ biến tin tức hành hoạt, đường lối và lập trường của Giáo Hội, cho nên tạp chí Phật Giáo Hải Ngoại đã ra đời. Hòa Thượng Thích Đức Niệm đã được Giáo Hội thỉnh cử làm Chủ Nhiệm, Giáo sư Quảng Thành làm Chủ Bút. Từ đó, người viết lại có duyên lành để gần gũi với Hòa Thượng hơn trong các công tác của tờ báo. Được cái phước duyên cộng sự với Hòa Thượng rồi mới cảm nhận được một cách sâu sắc và thật sự về phẩm đức của một bậc Thầy đúng nghĩa. Hằng tháng, trước thời hạn ra báo vài tuần, Hòa Thượng đều giọ điện thoại thăm hỏi, khuyến khích viết bài. Trong những lần điện thoại như vậy, người viết cảm nhận được cái đức khoan dung , từ ái, vui vẻ, đôi khi pha một chút dí dỏm rất thân tình của Hòa Thượng. Có buổi tối nọ, sau khi chuông điện thoại reo, người viết bắt điện thoại lên:

            -Hello!

            -Có đạo hữu Tâm Huy ở nhà không, tôi là thầy Đức Niệm đây.

            -Dạ bạch Hòa Thượng, con đây, con là Tâm Huy đây

            -Ủa, sao bửa nay, giọng của đạo hữu Tâm Huy nghe trẻ trung quá làm tôi tưởng là người khác!

            Một chút vui đùa như vậy có thể giải tỏa bao nhiêu cực nhọc, căng thẳng của một ngày làm việc dài. Rồi sau đó Hòa Thượng ân cần thăm hỏi đời sống và sinh hoạt gia đình. Hòa Thượng đã đem kinh nghiệm sống cả đời để khuyên bảo và dạy dỗ, người viết học hỏi rất nhiều điều hữu ích.

            Hòa Thượng thường dạy rằng: “ Bây giờ còn trẻ thì nên cố gắng làm việc, nhất là đầu tư vào việc nghiên cứu, viết lách để góp phần vào công cuộc xiển dương Chánh Pháp, làm lợi lạc cho mọi người. Đừng đế đến tuổi già sức yếu như tôi sẽ không còn có sức đâu mà làm, dù cho mình có muốn cũng không được.”

            Nghe như vậy người viết liền thưa: “ Bạch Hòa Thượng , con thấy Hòa Thượng bây giờ làm việc còn nhiều hơn chúng con nữa đó, chứ đâu có phải già cả gì.”

            Hòa Thượng dạy: “Đạo hữu nói cho tôi vui thôi, chứ tôi còn làm được bao nhiêu  việc. So với ngày xưa, còn trẻ, thì nay đã thấy khác biệt nhau lắm. Mai mốt đạo hữu già rồi sẽ cảm được điều tôi nói hôm nay. Bây giờ lớp tuổi của tôi đã già rồi, cho nên mọi việc phải nhờ mấy anh em trẻ.”

            Thật ra Hòa Thượng vì đức độ khiêm cung mà dạy vậy, chứ nếu khách quan mà nhìn thì Hòa Thượng là vị Tăng đã xây dựng thành công cơ đồ Phật Pháp tại Hoa Kỳ. Thứ nhất, về đào tạo Tăng Ni trẻ, thì Hòa Thượng là người đã dạy dỗ thành công nhiều vị đệ tử xuất gia mà  hiện nay đang gánh vác Phật sự ở khắp nơi. Đây là điều rất khó làm tại hải ngoại, vì có rất ít tuổi trẻ muốn xuất gia, và sau khi xuất gia thì cũng không còn bao nhiêu vị tiếp tục giữ được sơ tâm xuất gia của mình cho đến khi trưởng thành. Thứ hai là về cơ sở thì Phật Học Quốc Tế là một trong những cơ sở có tầm vóc của Phật Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ. Điều quan trọng là cơ sở này thật sự mang lại những lợi lạc cụ thể cho việc hướng dẫn tu học cho quần chúng Phật tử. Những khóa tu tập thường kỳ như tụng kinh hằng tuần, Bát Quan Trai,v.v. được thực hiện đều đặn và số lượng quần chúng Phật tử tham dự rất đông đảo.

            Những ngày cuối cùng của Hòa Thượng, người viết vì không muốn làm bận lòng Hòa Thượng, muốn để Hòa Thượng tịnh dưỡng về cõi Phật, nên chỉ thành tâm cầu nguyện Chư Phật gia bị cho Hòa Thượng khi xả báo thân liền sanh về Cực Lạc, mà không đến hầu thăm Ngài. Hôm lễ tang của Hòa Thượng, nhìn quang cảnh chư Tăng Ni và quần chúng Phật tử đến cung tiễn Giác Linh ngài vào cõi Tịnh lạc thật đông đảo, người viết thầm nghĩ rằng đấy chính là cái biểu tượng rõ và sáng nhất về thành tựu của đời sống phẩm hạnh, của sự hy hiến cho Phật Pháp, hóa độ cho quần sinh trong suốt cuộc đời Ngài. Công đức ấy sẽ góp phần làm cho Phật Giáo Việt Nam ngày một phát triển tại hải ngoại.

                        Kính lễ Giác Linh Hòa Thượng California,những ngày tạ ơn, 2004

                                                            Ơn Giáo Dưỡng

                                                                        Quảng Tâm-Lý Mỹ Hương

            Nam Mô A Di Đà Phật

            Ngưỡng Bạch Giác Linh Thầy,

            Ba năm trước đây, sau khi cả cha mẹ qua đời, con gần như tuyệt vọng cho sự bất hạnh của mình, con cảm thấy lạc long bơ vơ và bầu trời tình thương hoàn toàn biến mất. Nhưng rồi do một nhân duyên tiền kiếp nào đó, con tìm đến với đạo Phật, đến với Phật Học Viện Quốc Tế, và có cơ duyên được diện kiến Thầy. Thầy đã giúp cho con nhận chân được sự vô thường, huyễn mộng của cuộc đời, của vũ trụ nhân sinh: vạn vật đều biến đổi để rồi dần dần hoại diệt. Con đã hưởng được một sự an lạc, thanh tịnh trong chốn già lam- một cảm giác mà con chưa từng bao giờ cảm nhận được khi còn ở với cha mẹ mặc dù con được gia đình thương yêu và nuông chìu tưởng như không một đứa trẻ nào diễm phúc như vậy.

            Những ngày tết đầu tiên không có mẹ con buồn lắm,nên thường đến chùa với sư cô. Thầy biết con thích được ở chùa, sớm chiều theo các thầy tụng kinh niệm Phật, làm công quả hồi hướng cho cha mẹ nên thầy bảo với sư cô cho phép con ở lại chùa vào những ngày tết, ngày lễ hay những khi mãn khóa học. Sau những bữa ăn ngon thầy thường bảo “ con ở chùa có thích không? Ở với mẹ đâu được ăn ngon như vậy ,phải không?” Sau những buổi thuyết pháp đầu tiên mà con được nghe, thầy thường thăm hỏi “ con nghe có hiểu không, có buồn ngủ không, thầy giảng con có thâu thập được không?”

            Bạch thầy: Những ngày tháng học đạo  gần thầy, thật sự con đã được ăn những món ăn tinh thần vô giá mà như thầy đã nói “ở với mẹ đâu được ăn ngon như vậy”. Con đã bắt đầu nếm được mùi  vị giải thoát từ giáo pháp của đức Phật qua những bài thuyết giảng của thầy, và từ những ngày ở tại chùa để tập  học hạnh xuất gia. Thầy đã không ngại dìu dắt con từng bước trở về với đạo Phật, khơi dậy cho con tìm về với bản tâm chân thật, thanh  tịnh của mình. Thầy là người đầu tiên tạo cho con có  ý nguyện xuất gia giải thoát. Thầy đã từ tốn dạy bảo cho con mọi điều, từ cách xưng hô với các bạn đồng tu cho đến giúp con ý kiến trong những việc ở trường, việc tu tập. Thầy dạy con dành thời gian quán sát lại tâm mình khi việc học ở trường làm cho con quá bận rộn đến nỗi có thể xa rời đạo. Qua mỗi cử chỉ, mỗi hành động và  đời sống giản dị của thầy con học được rất nhiều về giá trị của sự an vui tự tại trong đời sống xuất gia của một bậc chân tu thật học.

            Con còn nhớ vào mùa An Cư Kiết Hạ năm 2001, con ở lại chùa tùng hạ với quý thầy như một chuẩn ni và được giao việc trai soạn chuẩn bị quá đường mỗi ngày. Như thường lệ, mỗi buổi sáng con vào thỉnh ý thầy trước khinấu những món ăn cúng quá đường. Con không biết luật nghi ở chùa nên tự nhiên đi thẳng vào phòng làm việc  của thầy và tự tiện lớn tiếng thưa hỏi. Thầy đã từ tốn, nghiêm nghị bảo: “ Khi con ở chùa thầy muốn dạy cho con những oai nghi phép tắc để khi đi đến đâu hay tới chùa khác con biết mà làm.” Thầy bảo con chắp tay lại, quỳ xuống và tác bạch từng lời từng câu lập lại sau thầy. Con không quen chắp tay thưa hỏi và oai nghi cử chỉ vụng về thì thầy lại dạy “ con cứ tập tưởng tượng một cái cây nào đó là thầy, tập riết rồi con sẽ quen. Hồi xưa thầy cũng thường tập thuyết pháp cho mấy cái cây nghe vậy đó. Trong chùa này có thiếu gì cây, con cứ chọn một chỗ nào đó mà tập.” Những câu nói như nửa đùa, nửa thật với nét hiền hòa của một bà mẹ, và nghiêm nghị của một người cha, thầy đã dần dần  giúp con vững niềm tin vào giáo Pháp nhiệm mầu của đức Phật. Trong Mùa An cư, thầy bắt đầu phát bệnh và phải đi bác sĩ thường xuyên, thầy và cùng đại chúng kinh hành niệm Phật. Những ngày sau này thầy bị bệnh rất mệt mọi, con đến chùa xin gặp thầy hỏi những việc “không đi tới đâu”, hoặc là thỉnh thầy sửa bản thảo những bài viết của con trong mùa Kiết Hạ năm rồi, thầy vẫn hoan hỉ, kiên nhẫn ngồi lắng nghe con trình bày và xin thưa hỏi.

            Bạch thầy, chương trình đại học của con sắp hoàn tất cà con sẽ xuất gia như lời hứa với thầy, nhưng thầy lại hồi quy Cực Lạc Tây Phương quá sớm. Nếu không có thầy dìu dắt và giúp con nuôi dưỡng Tâm Bồ Đề trong những bài pháp nhũ giản dị của thầy thì con đã phải dỡ dang cả việc đời lẫn việc đạo rồi. Ngày con xuất thế tục gia sẽ không có thầy chứng minh, con sẽ không còn nhận được sự chỉ bảo của thầy nữa, nhưng giáo pháp của đức Phật là món quà quý báu nhất mà con được thừa hưởng từ thầy. Mặc dù cha mẹ qua đời nhưng nỗi mất mát của con đã được thay thế bằng pháp Phật tuyệt dịu, với sự dạy bảo trong hai năm gần cuối cuộc đời của một bậc ân sư khả kính, giàu lòng từ bi, đầy đủ trí tuệ và có một sự khiêm nhường nhẫn nhục tuyệt vời mà con có nhân duyên gần gũi, và học hỏi.

            Thầy đã tuân theo qui luật vô thường, sanh,già,bệnh,chết của cuộc đời mà từ bỏ xác thân tứ đại, trở về đất Phật.

            Con nguyện cầu Thầy sớm mau đạt Phật thừa, hoàn lai Ta Bà tiếp tục hạnh nguyện độ sanh. Nguyện Giác Linh Thầy chứng minh cho những lời bộc bạch chân thành của con. Nguyện cho con Bồ Đề Tâm kiên cố, bước theo con đường giải thoát, “thượng báo tứ trọng ân, hạ tế tam đồ khổ” mà thầy đã thay Phật mà dẫn dắt con trong bước đường đầu chập chững bước chân vào đạo.

Nam Mô Tâp Phương Cực Lạc Thế Giới

Đại Từ Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật.

                                                                        California, ngày 8 tháng 4 năm 2003

                                                                        Phật tử Quảng Tâm-Lý Mỹ Hương

                                                                                                Kính Bái

                                                            XA THẦY

                                                                        Tịnh Tâm

Sáng hôm nay thức dậy

Trời ảm đạm vô cùng

Hỏi vì sao như thế ?

Bình minh tợ hoàng hôn.

Năm ngoái cũng ngày này

Trời ảm đạm nhiều mây

Hỏi vì sao như thế ?

Bởi Thầy về cõi Tây.

Rồi đây sẽ thế nào ?

Cuộc đời như chiêm bao

Gần Thầy tâm an lạc

Xa Thầy nỗi niềm đau.

Tụ hội rồi chia ly

Vô thường có hẹn gì

Chiều nay còn thưa thỉnh

Sớm mai Thầy đã đi.

Nguyện Thầy ở nơi cao

Gia hộ lớp người sau

Hoằng dương ngời pháp Phật

Cho đời bớt khổ đau.

            Một buổi sáng sau thời công phu khuya, 19-2 Giáp Thân

                                    MỘT CON NGƯỜI MỘT QUÊ HƯƠNG

                                                                                                Nguyên Siêu

            Mùa Thu đang về nơi Phật Học Viện Quốc Tế, lác đác một vài chiếc lá đổi màu  điểm trên những tàn cây bóng mát trong khuôn viên Tự Viện, cùng những tiếng chim ríu rít buổi sáng hôm nay hội tụ về từ khắp các phương trời xa lạ. Tất cả cảnh vật nơi đây như còn nhắc nhớ, ghi dấu nhiều kỷ niệm của bậc Thầy khả kính, đã hiến trọn cuộc đời cho công hạnh độ sinh làm lợi Đạo ích Đời. Một bậc Thầy của nhiều thế hệ, đã hy sinh để bồi đắp xây dựng lớp người kế thừa giềng mối Đạo.

            Nếu ai đã từng viếng thăm cảnh trí Phật Học Viện hẳn cũng không quên được hình bóng Thầy nơi Chánh Điện, Tổ Đường cho đến Điện Các Quan Âm… sân trước lối sau như còn lưu giữ hình bóng Thầy một cách thâm nghiêm, cẩn mật. Từng mỗi bước chân Thiền hành, từng lời tụng kinh như còn vang vọng nơi Chánh Điện; từng giờ giảng dạy Kinh, Luật, Luận cho hàng đệ tử xuất gia còn lưu giữ nơi giảng đường, từng lời giảng Pháp khuyến tu cho hành nam nữ cư sỹ Phật tử còn luân lưu trong tâm tưởng mọi người con Phật. Tất cả hãy còn đó, còn như lời Thầy đã dạy: “ Sau  khi tôi xả bỏ báo thân về nơi cõi Phật , quý Thầy hỏa thiêu tôi, lấy tro bón từng gốc cây, cọng cỏ trong vườn Phật Học Viện để có chút phần tươi tốt  cho loài thảo mộc.”

            Lời nói đó đã không phai lạt trong tâm tư của mọi  người; của loài cỏ cây sỏi đá mà còn trĩu nặng hơn nữa để ghi ơn công đức tạo dựng ngàn đời cho lý tưởng độ sinh, cho tương lai của đàn hậu học.

            Chí nguyện của Thầy ròng rã một đời chuyên tâm tu học để thành danh đạt đức, góp phần kiến tạo ngôi nhà Phật giáo Việt Nam nơi quê hương. Đem giáo pháp thậm tâm của Chư Phật mà hoằng truyền, tạo nhiều thắng duyên cho những ai nghiên tầm kinh điển, chiêm nghiệm Phật ngôn, Tổ Ấn mà tiến tu trên lộ trình thượng cầu hạ hóa.

            Công hạnh của Thầy là  tiếp chúng độ Tăng, trao truyền tất cả tâm huyết của một bậc Ân Sư cho hành đệ tử, mong sao có được nếp sống Thiền môn, Thanh quy Bách Trượng, là nếp sống gương mẫu cho hàng đệ tử Xuất gia và cho đến bây giờ, dù Thầy đã vắng bóng, nhưng người Trưởng tử của Thầy vẫn duy trì nếp sống Đạo một cách nghiêm túc. Ấy chính là bổn phận, trách nhiệm của một bậc Thầy nghĩ về tương lai mà hướng tâm xây dựng lớp người kế thừa để xiển dương Giáo nghĩa, Tổ Ấn trùng quang, thắp sáng ngọn đèn chánh pháp rạng ngời suốt một dòng lịch sử Phật Việt, hơn hai ngàn năm trên đất Tổ.

            Nơi đây, xứ lạ quê người, Thầy đã gầy dựng  cơ đồ cho các thế hệ: Thế hệ đã qua; thế hệ đang thừa hành và thế hệ mai sau noi gương Thầy mà hành xử đúng theo chánh pháp, bằng  đôi tay mở rộng, bằng tấm lòng bao dung, bằng con tim độ lượng, chân chánh, bằng trí tuệ siêu nhiên trên con đường Bồ Tát Đạo.Và cũng nơi đây, bằng tâm huyết của một con  người, Thầy đã suốt đời tận tụy giáo dục, hoàn thiện, nâng niu chăm sóc từng cánh lá, nhành cây, từng tâm hồn son trẻ, từng cái sơ tâm học đạo của những con người cầu làm Phật. Thầy đã ban bố cho tất cả và để rồi một sớm tinh sương khi mọi người còn yên giấc, Thầy tách bước ra đi về nơi cõi Phật an nhiên tự tại, dù cho thân xác có đau đớn, mỏi mòn nhưng tâm nguyện Thầy đạ viên mãn. Vì những gì đáng độ Thầy đã độ, những  gì đáng gởi trao, Thầy đã gởi trao cho người kế thừa, giữa cuộc phế hưng, thăng trầm biến động mà lòng Thầy bất động.

            Sáng nay con thuyền đưa Thầy ra biển để Thầy hòa nhập vào vũ trụ đại thể, tan biến vào thiên nhiên, núi đồi, trăng nước, mây ngàn, biển xanh, cát trắng. Tất cả đều chào đón Thầy trong niềm kính cẩn thiêng liêng.

            Từng đợt sóng nhấp nhô vỗ vào ghềnh đá, từng lượn nước xanh dội vào mạn thuyền, từng cơn gió nhẹ thì thầm hòa quyện như từng lời kinh siêu độ trên mặt đại dương muôn trùng gợn sóng. Thầy đã phiêu diêu cất bước về cõi Vô Sanh.

                                                                                                Nguyên Siêu

                                                            Ghi Nhớ Ơn Thầy

                                                                                    T.N.Như Hoa

            Năm con 12 tuổi, Thầy về thăm quê nhà và hỏi con có muốn theo Thầy hay không? Cuộc sống của con thay đổi từ đó, khi con chịu rời nhà theo Thầy vào chùa. Thầy dắt con sang chùa Từ Nghiêm, gởi cho Sư Bà Vĩnh Bửu, vị Ân sư thế độ xuất gia. Thầy sợ con còn nhỏ, không kham nổi nếp sống chùa chiền và nhớ nhà, nhớ chị em, nên thỉnh thoảng từ Ấn Quang Thầy sang thăm con vuốt đầu an ủi. Nhờ sự dìu dắt của Thầy, con quen dần với sinh hoạt Ni viện, lớn lên đủ tuổi xuất gia thọ giới. Thầy đối với con vừa thay thế cha mẹ, vừa là vị Thầy hướng đạo, khơi mở nẻo giải thoát.

            Con được tu học trong môi trường thuận lợi, trước ở Từ Nghiêm sau ở Dược Sư, nơi nào cũng là chỗ đào tạo. Con biết mình có đủ phước duyên, khi trong gia đình có người thân xuất gia, đi trước một bước đường và soi sáng cho con. Mỗi khi con thăm Thầy, Thầy thường kể chuyện tu học của mình, để làm gương cho con, và cũng là cách bộc lộ thân tình. Con thấy Thầy không bỏ phí thì giờ, cần kiệm, kham khổ.Là học tăng Ấn Quang, tự lập thân để vươn lên, thực hiện chí nguyện thành tựu học vấn và trang nghiêm đạo đức để làm bậc mô phạm,làm bậc Thầy hướng dẫn. Thầy không nệ hà các việc nhỏ như gánh nước, bỏ báo để có tiền trả học phí. Thầy đạp chiếc xe cũ kỹ đến các giảng đường Đại học, hồn nhiên thâu thập kiến thức. Thầy từ tốn trong chiếc áo đà đơn giản, đi dạy học các trường lớp Phật pháp, vươn mình lên như cành sen vô nhiễm mà vẫn để ý chu đáo dìu dắt con. Được đi theo con đường của Thầy, con thấy an ổn và tin tưởng, mỗi việc làm của Thầy là tấm gương cho con noi theo, khắc kỷ tự thân và vun bồi hướng thượng.

            Khi Thầy sang Đài Loan du học, dù ở xứ người xa lạ, sanh hoạt còn khó khăn hơn  ở quê nhà . Thầy cũng có ý định đem con sang để học hỏi, mở rộng tầm nhìn. Con cảm động trước sự lo lắng của Thầy, dù ở gần hay ở xa, Thầy đều quan tâm đến, muốn  cho con được tiến mãi. Thư Thầy viết về kể chuyện học ngôn ngữ Quan Thoại, Thầy tập đi chợ mua đồ trả giá, nói chuyện thường  xuyên từ giới bình dân đến trí thức, để rèn luyện khả năng đối thoại. Thầy viết bài đăng tạp chí thâm nhập văn hóa của một nền văn minh lớn Đông phương. Con hình dung tất cả sự nỗ lực của Thầy tiến tới không ngừng, vì muốn làm việc hữu ích rộng độ chúng sanh. Con cũng mong ngóng ngày Thầy hoàn tất việc học , trở về nước để con được thăm viếng, lo lắng chút gì đó cho Thầy. Nhưng rồi Thầy sang Mỹ làm Phật sự, hy vọng của con được gần gũi bên Thầy khó thực hiện.Tuy vậy con dấn thân hành đạo cũng chính là điều Thầy vui mừng khích lệ. Thầy hỗ trợ cho con mọi công tác từ thiện và giáo dục. Bản thân Thầy vẫn cần kiệm, Thầy dạy con rằng: những phương tiện có được để giúp người, thực hiện lòng từ, cũng là do phước đức tu tập, con không nên phung phí. Tấm lòng từ của Thầy  đối với con như trận mưa nhuần thấm, không bỏ qua chi tiết nhỏ. Nhờ vậy con  học hỏi được nhiều, và cũng trọn vẹn  rất nhiều công tác, điều mà không phải dễ thành tựu.

            Con những tưởng mình còn phước duyên lâu dài, được có Thầy bảo ban trong từng giai đoạn khó khăn. Được có Thầy như một chỗ hướng về thân quý, dù không gặp nhưng nghe tiếng Thầy qua điện thoại để con thưa chuyện mỗi khi cần thiết, hoặc chỉ cần nghe Thầy gọi con ơi! Thầy muốn làm việc này, việc kia, hoặc Thầy hỏi thăm bên quê nhà, Thầy chú ý thực hiện việc gì. Từng năm qua, con quen nghe tiếng Thầy, đọc thư Thầy để biết ý Thầy, con mong được thực hiện phần nào cho Thầy vui, thấy con không đến nổi vô ích.

            Con không biết Thầy mang trọng bệnh. Lúc chúng con hay được là Thầy cũng sắp xếp công việc gần xong. Con lo lắng tìm thuốc gởi qua Thầy uống, mong bịnh Thầy thuyên giảm. Con làm mọi việc lành như Phật dạy để hồi hướng về Thầy. Con cầu nguyện sức khỏe Thầy ổn định, căn bịnh ngừng một chỗ, cho chúng con được niềm vui mừng tuổi thọ của Thầy trụ thế.

            Con sang Mỹ thăm Thầy lần đầu, các vị đi đón ở phi trường nhận ra con ngay vì con rất giống Thầy. Biết bao xúc động trong con, mừng mà cũng lo, Thầy ốm quá, sức khỏe như cố gượng. Rồi tết con lại trở về lo việc chùa.

            Con sang Mỹ lần thứ hai, ở lại lâu hơn bên Thầy, săn sóc những món ăn Thầy thích, những việc làm Thầy vui bây giờ trong từng ngày.Con đi trong khung cảnh Phật Học Viện Quốc Tế, không  giám nghĩ xa hơn. Việc làm một đời của Thầy có nhiều phương diện lợi ích rộng lớn. Người nối chí  Thầy đế tiếp tục chắc chắn Thầy có dặn dò.

            Trời Việt Nam còn có những ngày mát mẻ, nhưng tin Thầy viên tịch đến như một nỗi bức xúc. Con thắp nén tâm hương  ở đây, mong tấc lòng chí thành vượt ngoài khoảng cách. Đại sự một đời tạm khép lại, công hạnh vun trồng để nẩy mầm tiếp tục tương lai. Con khóc trong Lễ Truy Niệm Thầy và chư tôn giáo phẩm, các vị đồng hàng với Thầy ngày xưa ở Ấn Quang cũng ngậm ngùi. Một lần ra đi giả biệt chùa cũ không ngờ chẳng gặp lại. Con xin kính ghi đôi dòng tưởng niệm, chốn pháp thân muôn thuở Thầy hiện bóng mây lành.

                                                ĐỐT NÉN HƯƠNG NÀY

Thành kính dâng lên Giác Linh Hòa Thượng Thích Đức Niệm

                                                            Nguyễn Thị Kim Chung &Nguyễn Chiêu Tường

Anh S.,

            Mới đó mà đã gần đến ngày giỗ đầu một năm của Thầy Đức  Niệm. Tụi em ngồi viết thư này mà lòng bùi ngùi nhớ đến những kỷ niệm thân xưa cùng Thầy.

            Thầy đã vĩnh viễn ra đi vào ngày lễ vía Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, ngày 19 tháng 2 năm Quý Mùi (21 tháng 3 năm 2003) như anh đã  biết. Cũng như bao nhiêu người đệ tử thân thương có mặt ở Chùa hôm thứ sáu ấy, tụi em đến chùa để được đồng niệm Phật lần cuối cùng với Thầy và để ngậm ngùi thương tiếc nói lời vĩnh biệt cùng Thầy trong giờ phút Thầy từ giã cõi đời nầy !

            Gần 30 năm sinh hoạt với Thầy để khi tiễn biệt Thầy, tụi em cảm thấy như mất đi một phần rất lớn cuộc đời của chính mình. Kỷ niệm 30 năm trước ở Đài Loan vẫn còn đậm nét. Ngơ ngác trong nhóm 25 du học sinh đến Đài Loan vào một ngày cuối đông năm 1973 là hai cô gái nhỏ gốc Nha Trang và Châu Đốc.Tụi em lúc ấy trông bé bỏng dễ thương và quê kệch ghê anh nhỉ? Lần đầu tiên tụi em gặp Thầy Đức Niệm (còn được gọi là Thầy Di Lặc) là ở sứ quán Việt Nam, qua sự giới thiệu của cô Lãnh Sự Ngô Thị Liên-Hoa, Đệ Nhất Tham Vụ Tòa Đại Sứ Việt Nam Cộng Hòa tại Đài Bắc. Thấy những sinh viên mới đến, chân ướt chân ráo nơi xứ người, lại không biết một câu tiếng Tàu nào, Thầy dắt đi tìm nhà trọ, vừa làm thông dịch viên, vừa hướng dẫn phong tục của người Đài Loan.May mắn sao có hai phòng trống ngay trong căn nhà Thầy đang ở-Thầy HN dọn vào túc xá Đại Học Đài Loan nên  nhường phòng cho tụi em, còn anh Chiếu và Vũ thì được ở phòng trên lầu bốn. Cùng lúc ấy Vinh, Cừ, cũng như hầu hết các sinh viên đại học và mấy anh cao học trong nhóm tụi em cũng mướn được phòng trong những nhà cùng khu xóm Kim Môn. Và thế là cả nhóm đều có cơ hội gần gủi Thầy luôn!

            Rồi những buổi tối đứng hóng mát ở lan can, chia nhau nồi chè đậu hay cái bánh sinh nhật cùng Thầy và những người đồng nhà trọ…tụi em được bao bọc với tràn đầy tình thương nên cũng nguôi đi phần nào nỗi nhớ nhà nơi xa xứ. Những ngày  cuối tuần theo Thầy đi đến Quốc lập Đài Loan Chính Trị Đại Học, xuống Trung  Hưng, trạm cuối cùng chuyến xe buýt là trường của Thầy. Tụi em tung tăng đánh vũ cầu, đùa vui với nắng với gió. Rồi loay hoay nấu ăn với những dụng  cụ bếp núc tìm được: con dao nhỏ cùn day lâu lâu phải liếc dưới đáy chén cơm mới đủ bén để xắt, cái thớt là hóc mặt bàn lau sạch. Không có bếp nên tụi em hay làm món bò bía chay. Món cuốn đạm bạc nhưng tốn nhiều thì giờ xắt thái từng củ cà rốt, đậu phụ; rồi nước chấm thì pha bằng xì dầu chanh ớt. Vụng về mà được Thầy an ủi khen ngon quá là ngon. Mỗi khi có lễ lớn lại được theo Thầy đến các chùa, trước là lễ Phật sau đó được thưởn thức nhiều món chay cầu kỳ và lạ mắt. Tụi em thích nhất là chùa Sư nữ vùng Đạm Thủy; chùa ở bên kia sông, ngay bờ suối nhỏ, vừa đẹp vừa yên tĩnh; quý sư cô lại có tài nấu nhiều món chay ngon tuyệt vời; tụi em lần nào đến cũng được đãi ăn rất ngon mà Ni sư trụ trì còn thương tình biếu cho nhiều thức ăn mang về Đài Bắc nữa.

            Vẫn không quên được lúc dọn xuống Đài Nam, Thầy trên đường đi Cao Hùng hành hương đã cho ngừng cả xe buýt đông người ở cổng trường đại học Thành Công để vào túc xá gọi cho tụi em đi theo. Đầy ngạc nhiên và thích thú, tụi em vơ vội mấy bộ áo quần thu xếp hành trang theo Thầy và Thầy HN đi hành hương ở chùa Phật Quang Sơn và nhiều chùa khác ở Cao Hùng…

            Sau  khi sống gần và biết Thầy nhiều hơn, tụi em mới rõ rằng biệt danh Thầy Di Lặc mà nhóm người Việt ở Đài Loan gọi Thầy Đức Niệm lúc ấy không hẳn chỉ vì Thầy hay cười rất vui vẻ như Phật Di Lặc,mà còn do công hạnh từ bi hỉ xả của Thầy. Chắc anh còn nhớ mấy câu thơ Thầy thường hay ngâm nga thuở đó ?

                                    “Người có lỗi lầm tat ha thứ

                                    Khoan dung đại độ tánh ôn hòa

                                    Đã không buồn tức mà yên tĩnh

                                    Mở rộng lòng thương sống vị tha”

                                    “Ta oán giận người, người không đau

                                    Mà tâm ta nổi sóng ba đào                               

                                    Nhiều đêm buồn tức ,ta không ngủ

                                    Ta tự giam mình giữa vực sâu”

            Cuộc sống vui tươi, vô tư lự bị xáo trộn sau ngày 30 tháng tư năm 1975. Em sang Mỹ đoàn tụ với anh B. Chung sau vài năm cũng rời Đài Loan di dân sang Canada. Thầy sau đó cũng sang Mỹ hoằng pháp ở L.A. nên em lại có duyên học đạo với Thầy.

            Mấy năm đầu ở Mỹ, Thầy quá ư chật vật, phòng làm việc, phòng khách, phòng ăn kiêm phòng ngủ của Thầy là một phòng bé tí teo trên lầu hai ở một túc xá của đại học Đông Phương trên đường New Hampshire, gần Korea Town ở thành phố Los Angeles. Chánh điện thì rất ấm cúng, được thiết kế bên trong phòng khách của căn nhà kế cận. Không biết vì do chánh điện nhỏ hay do vì lòng tin dõng mãnh của những người trẻ tuổi mà lúc ấy tụi em thấy tượng Phật Bổn Sư rất là vĩ đại. À! Anh có biết Thầy cũng có nhà in không? Nhà in của Thầy đặt trong phòng đậu xe (garage) của một căn nhà khác cũng nằm trên đường New Hampshire.

            Và cứ mỗi cuối tuần, nhóm sinh viên khoảng sáu, bảy đứa tụi em lại đến giúo Thầy. Những năm ấy nhóm tụi em cũng túng vì làm dân tị nạn ở Mỹ, vừa đi học, vừa đi làm. Thầy dù có bằng tiến sĩ, song là thầy tu sống đời thanh  tịnh, hy sinh cuộc đời để nỗ lực cố gắng phục vụ Phật pháp và đồng bào nên cũng nghèo xác xơ như tụi em vậy. Mấy thầy trò thường ăn mì gói, ít có dịp ăn cơm, vậy mà vì vui nên mì ăn hoài mà vẫn thấy ngon. Tuần nào có  gia đình cô Diệu Chơn ở Freson đến thì vui hơn nữa vì ngoài sự góp mặt của năm , bảy người gia đình và bạn hữu, cô còn mang đến rất nhiều rau cải. Thế là bao nhiêu thầy trò ngồi chen chúc chật cả phòng để cùng ăn bánh tráng gói rau sống chấm nước tương. Gần chỗ Thầy ở lúc đó có một quán ăn nấu canh chua chay kiểu Thái Lan rất tuyệt; lâu lâu hễ có gia đình cô Diệu Hải hay có phật tử phát tâm mua canh chua về cúng dường Thầy hay mời Thầy đi ăn thỉ tụi em cũng được phần ăn…ké!Những thời gian hồn nhiên và những buổi ăn vui vẻ ấy tưởng như mới đây mà tính ra đã hơn một phần tư thế kỷ rồi. Thầy nay đã về cõi Phật, nhóm sinh viên trẻ ngày trước này là những phật tử sắp sỉ năm mươi. Biết bao nhiêu thì giờ tâm huyết Thầy đã dành giảng dạy từ bài kinh, bản kệ, cho đến cách lễ Phật, tụng kinh, đánh chuông và gõ mõ, mà chẳng đứa nào phát tâm xuất gia nổi, giỏi lắm  thì cũng chỉ phát được một lời đại nguyện như Võ Tắc Thiên Hoàng Thái Hậu ngày nào sau khi chứng ngộ từng nguyện ước mà thôi:

                                                “Vô thượng thâm thâm vi diệu pháp

                                                Bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ

                                                Ngã kim kiến văn đắc thọ trì

                                                Nguyện giải Như Lai chơn thiệt nghĩa”

            Khoảng năm 1982, Thầy thành lập Phật Học Viện Quốc Tế ở vùng North Hills xa xôi hẻo lánh. Buổi ban đầu Chùa chỉ là một căn nhà bé tí tị mà lại có rất đông Tăng Ni sinh và Phật tử. Chùa vì mới lập nên kém tài chính, đến độ Sư cô Quảng Tâm sau khi đã xuất gia mà phải tiếp tục đi làm thêm vài năm để giúp ngân quỹ nhà chùa. Trong những nmă đầu ở thành phố nầy, tuy rằng Thầy cứ phải chạy nợ hàng thánh để trả tiền nhà mà Thầy vẫn cố gắng tổ chức được Đại Giới Đàn Thiện Hòa và in lại được rất nhiều kinh sách, trong đó có cả bộ Kinh Hoa Nghiêm. Bởi thế Thầy hay nói “ Phật độ” là đúng lắm phải không anh?

            Đời sống Thầy rất bình dị nên phật tử rất yêu kính Thầy. Thầy cùng ăn cơm với các huynh đệ và phật tử nên hôm nào Thầy an chao thì phật tử cũng ăn chao; nhưng thường việc ăn uống ở chùa rất thoải mái vì đệ tử Thầy ai cũng học được phần nào tánh từ bi đại lượng của Thầy.Anh có biết ban nhà trù của Thầy ở PHVQT đặc biệt có tiếng là rộng  rãi không ? Ở đó thức ăn luôn dồi dào; có thể không được sang cả lắm nhưng lúc nào nhà trù cũng muốn đãi cho mọi người được gắp “ cong đũa” . Thầy ít nói, trầm lặng, rất hiền hòa, song cần mẫn và quán xuyến thì số một phải không anh? Tụi em thấy Thầy luôn bận rộn, khi giảng dạy, khi đọc sách, viết sách, khi nghiên cứu phiên dịch kinh luật, khi làm cỏ ngoài sân, khi làm công việc trong Chùa, chẳng thấy Thầy rảng rỗi bao giờ. Vậy mà Thầy lúc nào cũng sẳn sàng để dành thì giờ  cho đệ tử và phật  tử. Mỗi khi thầy  tụi em quá mải mê chạy đua với đời sống vật chất mà giải đãi việc  tu dưỡng tánh thiện, từ bi và hỷ xả thì Thầy lại nhắc đến  bài kệ của ngài Vạn Hạnh thiền sư để nhẹ nhàng nhắc nhở chúng em phải luôn tỉnh thức sự giả tạm, sự vô thường của cuộc đời để có ý niệm rõ rệt về cuộc sống hiện tại thì đời sống mới có ý nghĩa.

                                                “Thân như điện ảnh , hữu hoàn vô

                                                Vạn mộc xuân vinh ,thu hựu khơ

                                                Nhậm vận thịnh suy, vô bổ úy

                                                Thịnh suy như lộ, thảo đầu phô”

            Bao nhiêu năm qua, Thầy đã hướng dẫn, dìu dắt tụi em những  bước đi vững chắc trên đường đạo cũng như đường đời. Những lời khuyên dạy của Thầy đã giúp tụi em vượt qua được những non cao và hố sâu chìm nổi của cuộc đời. Thầy thể hiện bậc Thầy cao cả trong tâm tụi em. Thầy thể hiện trí tuệ của người cha và tình thương  yêu  vô hạn  của người mẹ lo lắng, đùm bọc, dạy dỗ tụi em. Chúng em không được ở vào thời Phật tại thế nhưng qua hình ảnh của Thầy như cây cổ thụ cao to đã luôn che chở cho tụi em trú mưa tránh nắng, giúp chúng em duy trì niềm tin và lý tưởng, vậy mà chưa một lần chúng em bày tỏ với Thầy. “ Linh tại ngã, bất linh tại ngã”, ở cõi niết bàn chắc hẳn Thầy đang mỉm cười hoan hỷ chứng cho lòng thành của tụi em, phải không anh?

            Dẫu nay Thầy không còn trên cõi đời nữa, nhưng những lời răn nhủ của Thầy cũng như chính hình ảnh và tâm niệm của Thầy vẫn sống mãi trong lòng tụi em. Mỗi lần nghĩ nhớ đến Thầy, đốt nén hương lòng tưởng niệm, tụi em lại nghe như đâu đây còn văng vẳng tiếng Thầy sang sảng ngân  nga:

                                                “Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

                                                Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

                                                Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

                                                Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

                                                            Nguyễn Thị Kim Chung & Nguyễn Chiêu Tường

                                                                        Hai đứa đệ tử bên Tàu của Thầy

                                                Hai Lối Đi Về

                                                                        Thích Bảo Lạc

            Qua hai lần đến Hoa Kỳ dự lễ tưởng niệm Hòa thượng Đức Niệm viên tịch năm 2003 và đầu tháng 3 năm 2004, nhân ngày lễ tiểu tường, tôi muốn lưu một ít dòng về việc ra đi có chọn lựa của Thầy như món quà vọng  bái một bậc đàn anh, từ bên kia bờ Thái Bình Dương- Úc quốc. Viết bằng mối đạo tình Linh Sơn cốt nhục, như một thử thách cuộc hành trình hiện thế của tôi và của chư pháp lữ đang hành hoạt giữa cuộc thế phù trầm hôm nay.

            *Nghĩ Về Lễ Tang:

            Có thể có những cái nhìn cuộclễ qua nhiều khía cạnh khác nhau, tôi vẫn hình dung được đôi điều cũng muốn chia xẻ, hẳn không chuyên chở được hết ý tình như quý vị nghĩ, nên đây chỉ là cái nhìn ở mặt này mà có thể chưa quán chiếu được mặt khác, như được ghi nhận:

            1-Như ngày hội lớn: Để ý quan sát hội trường nơi đặt kim quan, từ khung cảnh chung quanh đến khách phúng viếng, từ chư Tăng ni đến Phật tử, từ lời niệm Phật chào nhau đến những nụ  cười hoan hỷ trên gương mặt mọi người, tôi có cảm nghĩ đây là một ngày hội lớn hơn là một tang lễ. Vì các bậc chư tôn trưởng lão tại nhiều nơi đều cómặt và nhất là tại Hoa Kỳ, Canada, Úc, Á, quý thầy, quý sư cô đều đến góp mặt nguyện cầu với tinh thần tự phát của người sứ giả. Thật là đẹp, trang nghiêm cao quí và thật hết sức đạo tình. Chỉ có những dịp câu hội như thế này hàng chúng trung tôn mới xích lại gần nhau, trao cho nhau những kinh nghiệm quý báu, thăm hỏi nhau và chia xẻ với nhau những khó khăn trên bước đường hành đạo. Mọi việc nơi trú xứ đều gác lại, chư vị đến với nhau  chung cùng mục đích-dự tang lễ-nên không thầy trở ngại công việc Phật sự hằng ngày nơi điạ phương. Chừng ấy những yếu tố chủ khách quan cũng đủ tạo nên khung cảnh huy hoàng như không còn mối dị biệt mà mang ý nghĩa thiêng liêng tang lễ của một bậc cao tăng đức độ.

            2-Cây kiểng chịu tang: Những cây kiểng  trong vườn chùa Phật Học Viện đều được quấn khăn tang vàng chịu tang một người đã luôn luôn chăm sóc làm đẹp  cảnh quang ngôi chùa. Những cây bong kiểng này dưới bàn tay tươi mát tưới nước, bón phân, cắt xén của Người; giờ đây Người không còn nữa, chúng như có một khoảng trống, vì không được chăm sóc nữa, loài thảo mộc cũng cảm được chỗ trống vắng cũng như môn đồ pháp quyến cảm nhận vậy. Ngược lại, sự hiện  diện đông đủ của chư Tăng là cả một niềm vui lớn, chia xẻ việc mất mát sự ra đi của Hòa thượng tân viên tịch. Vì tới đây mọi người đều hòa chung niềm vui cùng đại chúng. Thật là hiếm hoi, thân thương, hòa hợp, nhịp nhàng như làm cho không ai trong môn đồ cảm thấy mìnhmất đi một bậc đạo phong khả kính mà tất cả hòa quyện nhau dưới mái chùa ấm áp để nhiếp tâm cầu nguyện.

            Có những câu chuyện kể người chủ nhà vừa mới lìa đời là cây cảnh trong sân vườn kéo úa, tiêu điều theo người mà lúc nhỏ tôi được nghe. Giờ đây tôi có dịp hình dung lại câu chuyện xưa đang hiện ra trước mắt.

            3-Ý thức vô thường: Sự viên tịch an tường của Hòa thượng Thích Đức Niệm tháng 3 năm 2003 ( nhằm ngày vía bồ tát Quán Âm) nhắc nhở chúng ta bài học vô thường  đang chờ đến phiên mình để mà lo liệu trước. Còn nhớ tháng 9 năm 2002, chúng tôi có tới thăm Hòa thượng bịnh, tuy yếu Thầy vẫn cố gắng mặc hầu vàng tiếp phái đoàn 5 vị gồm: Hòa thượng Thích Minh Tâm, Hòa thượng Thích Chánh Lạc, Thượng tọa Thích Tính Nghĩa, Thượng tọa Thích Như Định và tôi ( Thích Bảo Lạc). Sau  khi thăm hỏi xong, chúng tôi chào Thầy ra về, Thầy lưu lại chụp hình lưu niệm. Trong lúc đang chụp hình Thầy nói: Khi tôi đi xin quý Thầy tụng cho tôi ba biến chú Vãng Sanh cầu siêu. Nghe như vậy chúng tôi  ai nấy đều ngậm ngùi rơm rớm nước mắt. Dĩ nhiên nước mắt có thể để khóc chính mình rằng cái chết không  chờ đợi ai và rằng đây là lần gặp gỡ Hòa thượng cuối cùng, cũng là để từ giả Thầy luôn!

            Quả thật đúng vậy, cách hơn 5 tháng sau vào ngày 19 tháng 2 năm Quí Mùi (21-3-2003) Hòa thượng đã thuận thế vô thường viên tịch giữa lúc chư tăng ni của Viện đang túc trực trợ niệm danh hiệu A Di Đà Phật không dứt từ lúc Hòa thượng trút hơi thở cuối cùng cho đến khi tang lễ hoàn tất.

            *Lễ Tiểu Tường:

            Vào đúng một năm sau ngày Hòa thượng viên tịch , tôi cũng được đủ cơ duyên đến tham dự lễ tưởng niệm Thầy vào ngày lễ vía đức Quán Thế Âm Bồ Tát, tổ chức sớm trước hai ngày vào Chủ Nhật, 7 tháng 3 năm 2004 ( 17 tháng 2 Giáp Thân). Thật tôi không ngờ, quý bậc tôn túc Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni cũng lại có mặt như lần trước. Tuy không đầy đủ bằng, nhưng quý Hòa thượng cao niên bậc đàn anh Hòa thượng ChánhVăn Phòng Đại Diện đều có mặt. Đây là món quà vô giá đầy ắp tình pháp lữ không phai mờ trong lòng mọi người, cũng khó tìm được ở đâu hơn mối đạo tình gắn bó giữa hàng tăng già với Hòa thượng Thích Đức Niệm. Có phải chăng những bậc thầy lần lượt xã báo thân ra đi để lại cho chúng ta thêm gánh nặng đôi vai bên đời bên đạo phải chu toàn trách nhiệm! Trách nhiệm hàng trưởng tử Như Lai trong công cuộc xiển dương chánh pháp, hầu báo đáp công ơn thầy tổ và hồng ân Tam bảo trong muôn một.

            Nối chí nguyện Thầy, hàng môn đệ trong dịp lễ tiểu tường phát tâm đóng góp ba Phật sự khiêm tốn như sau:

            1-An cư kiết hạ: Thỉnh nguyện Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Tăng Sự Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Hoa Kỳ- Văn Phòng II Viện  Hóa Đạo, được tổ chức an cư kiết hạ mùa hạ năm nay (2004) tại Phật Học Viện Quốc Tế. Thư thỉnh nguyện đề ngày 2 tháng 4 của Đại đức Thích Minh Chí, trụ trì Phật Học Viện Quốc Tế gởi Hòa thượng Thích Nguyên An, Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Tăng Sự, đã được Hội Đồng Điều Hành chấp thuận thỉnh nguyện chính đáng này. Lễ an cư kiết hạ bắt đầu ngày 22 tháng 6 và kết thúc ngày 28 tháng 6 năm 2004, do Tổng Vụ Tăng Sự điều động tại Phật Học Viện Quốc Tế.

Đây là bước khởi đâu nhen nhúm không khí tu học cho tăng ni sinh của Viện, ngõ hầu un đúc tinh thần lục hòa, trách nhiệm của huynh đệ Phật Học Viện Quốc Tế hơn một năm sau ngày bậc tôn sư vắng bóng; và đồng thời Giáo Hội cũng sách tấn chư tăng ni có thì giờ tịnh tu sau những tháng ngày làm việc Phật sự bận rộn. Việc làm vừa thuận duyên cho các huynh đệ Phật Học Viện, vừa thích ứng đường hướng phát triển nhiều mặt, nhất là về giáo dục tu học trau dồi kiến thức rèn luyện nội lực hành Thích tử, nên Hội Đồng Điều Hành hiệp cùng Tổng Vụ Tăng Sự rất tùy hỷ để trường  hạ năm nay tiến hành như tâm nguyện chung được thành tựu.

            2-Cúng dường Pháp bảo: Cũng trong tâm nguyện báo đáp ân sư, nhân dịp lễ tiểu tường Hòa thượng, môn đồ pháp quyến Phật Học Viện phát tâm ấn tống 4 tập (quyển) kinh Đại Bát Nhã Tập 1,2,3,4 của dịch giả cố Hòa thượng Thích Trí Nghiêm. Bộ kinh này đã được ấn hành năm 1999 tại Việt Nam in thành 24 cuốn, chưa được giảo chính. Nay bộ kinh đã hoàn  chỉnh do Hòa thượng Thích Quảng Độ nhuận sắc và Hội Ấn hành Đại Tạng Kinh điều chỉnh lại khuôn khổ, mẫu chữ và rút lại còn 12 quyển. Mỗi quyển dày trên 1000 trang, in ấn mỹ thuật trang nhã để cúng dường chư tôn đức để vào tạng pháp bảo của quý tự viện cho việc nghiên cứu hành trì. Tám (8) tập còn lại lần lượt sẽ được ấn hành do chư tôn đức khác và quý đạo hữu nhiệt thành phát tâm cúng dường tịnh tài cho việc hoàn thành bộ kinh Đại thừa đồ sộ 600 quyển hệ Bát Nhã này sẽ hoàn tất dự trù trong vòng 2 năm,tính từ năm 2004.

            Ngoài việc báo đáp ân đức cao dày do thầy giáo dưỡng nên vóc hình được như ngày nay, hàng môn đệ cố Hòa thượng Thích Đức Niệm cũng để truy niệm công đức phiên dịch suốt 8 năm bộ kinh Đại Bát Nhã ( từ 1972-1980) vĩ đại của cố Hòa thượng Thích Trí Nghiêm, cho hành hậu bối thừa hưởng di sản tinh thần đồ sộ vô giá này.

            Ngưỡng nguyện hồng ân chư Phật phóng quang tiếp dẫn dòng Lâm Tế Chánh Tông đời thứ 44, thượng Đức hạ Niệm, hiệu Thiền Đức Hòa thượng; và dòng Lâm Tế Chánh Tông đời thứ 43, thượng Trí hạ Nghiêm, hiệu Truyền Lai nhị tôn Hòa thượng giác linh thùy từ chứng giám.

            3-Đường hướng duy trì và phát triển Phật Học Viện: Sau  khi lễ tiểu tường hoàn mãn, vào tối Chủ Nhật ngày 7 tháng 3 năm 2004, một cuộc họp đạo tình gữa Hòa thượng Thích Minh Tâm, y chỉ sư, Hòa thượng Thích Thắng Hoan, giáo thọ, Hòa thượng Thích Bảo Lạc, giáo thọ, Hòa Thượng Thích Tín Nghĩa, cố vấn chỉ đạo và quý huynh đệ thường trú tại viện cũng như đa số ra làm Phật sự các nơi để được học hỏi, chia xẻ kinh nghiệm Phật sự.

            Khung cảnh buổi họp thật là ấm cúng thân mật giữa tình thầy trò và huynh đệ. Trên chư tôn Hòa thượng mỗi người một vẻ tạo cho sinh khí mỗi lúc một dễ chịu, thân thương, sau khi mỗi huynh đệ của Viện bày tỏ được tất cả tâm tư cũng như ước nguyện của mình, sau một năm kể từ khi ân sư vắng bóng; cũng như khi đề cập tới đường hướng phát triển trong tương lai của Phật Học Viện. Chư tôn Hòa thượng chứng minh phiên họp ai cũng một lòng thương đàn hậu bối hảo tâm xuất gia, và đều tán than hiếu hạnh của các huynh đệ là đệ tử của cố Hòa thượng Chánh Văn Phòng Hội Đồng Đại Diện. Trong những ngày tháng tới, Phật Học Viện Quốc Tế đã và sẽ cung thỉnh hai thành phần ban giáo thọ:

            -Giáo thọ đoản kỳ: Hòa thượng Thích Thắng Hoan, Hòa thượng Thích Trí Chơn, Hòa thượng Thích Huyền Dung, Hòa thượng Thích Bảo Lạc, Thượng tọa Thích Như Điển, Thượng tọa Thích Viên Lý, Thượng tọa Thích Nguyên Siêu, Thượng tọa Thích Minh Dung v.v…đã hoan hỷ hứa khả mỗi năm từ một tuần đến một tháng về Phật Học Viện trực tiếp phụ trách Kinh ,Luật, Luận cho Tăng ni của Viện nói riêng và chư Tăng ni nói chung cần cầu học hỏi giáo điển.

            -Giáo thọ thường trú tại viện 1 năm, 3 năm hay lâu hơn. Nhưng đây cũng chỉ là ước nguyện, còn có thỏa đáp được ước nguyện hay không lại tùy thuộc vào thuận duyên và cầu lực gia trì của ân sư và Tam bảo dẫn đường chỉ lối. Bởi lẽ, nơi môi trường hải ngoại, Giáo hội thiếu thốn nhân sự quá nhiều, nên trong thời điểm hiện tại cũng khó mà cung ứng nhu cầu có được một vị giáo thọ thường trú tại bổn Viện. Mặc dù lớp Tăng Ni trẻ nương tựa hành trì, nên phải đề bạt để Giáo hội tìm cách đáp ứng, khi điều kiện nhân sự cho phép và hoàn cảnh có thể khả thi.

            Nhìn vóc dáng quý Ngài trong buổi lễ thật hết sức trang nghiêm longtrọng như món quà vô giá trọn đầy tình pháp lữ không phai mờ trong lòng người con Phật vượt khỏi biên giới ngoài không gian và thời gian. Mối đạo tình này giữa chư pháp lữ với Hòa thượng Đức Niệm, cũng khó tìm trong xã hội văn minh vật chất hàng đầu thế giới như Hoa Kỳ, tình người lỏng lẻo, tha hóa, bị bào mòn bởi những ảo ảnh phù du của cuộc sống, làm cho con người như bị hụt hẩng, sa đọa, tuột dốc, quá đà không kềm hãm lại được nữa. Có phải chăng những bậc đạo sư hành đạo như những vì sao xẹt ngang qua rồi chợt tắt mà Hòa thượng Viện chủ Phật Học Viện Quốc Tế, cũng quí Hòa thượng Thiện Siêu, Hòa thượng Thanh Kiểm, Hòa thượng Đức Nhuận, Hòa thượng Trí Nghiêm…và gần nhất là sự ra đi quá đột ngột của Sư bà Thích Nữ Trí Hải. Một bậc ni lưu tài đức song toàn trong hành ni giới mà chắc rằng từ nay sẽ khó có người thứ hai sánh kịp, như còn lưu lại dấu ấn vàng son làm ngọn đèn soi sáng thế gian đem thanh bình, an lạc đến xã hội loài người.

            Tưởng cũng nên nhặt ra lời sách tấn của cố Hòa thượng Viện Chủ PHVQT làm bài học tu thân sau: “ Người tu học Phật thường mắc phải bịnh cầu lý quên sự, hoặc trọng sự khinh lý, rồi đưa đến thiên chấp. Lại thường mang tâm bệnh bước đầu đến với đạo thì nhiệt tình tinh tấn, sau dần giải đãi, đối với đạo ngày càng xa. Do vậy, lý đạo khó có cơ thể nhập. Phần nhiều tin Phật thiếu tin thần thiết tha cầu học hiểu giáo lý,lại yếu kém thành tâm thực hành tu tập, nên về sau chỉ còn hình danh Phật tử, mà thực chất tâm tình đã vơi cạn nhạt dần với đạo tự bao giờ !” (Lời tựa sách Thiện Tài Cầu Đạo, H.T. Thích Đức Niệm, PHVQT ấn hành năm 1998)

            Lời sách tấn của cố Hòa thượng Thích Đức Niệm vô cùng thống thiết đối với người đệ tử Phật thiếu học hỏi và thiếu tu tập chắc hẳn con đường đạo bị chểnh mảng bê tha không tránh khỏi.

            Nơi Niết bàn tịnh cảnh nhìn thấy các đệ tử thân thương của Hòa thượng đang nỗ lực tinh tấn noi chí nguyện Thầy trong công việc học hỏi hành trì và dưới sự che chở của hàng tăng già thạc đức cho hàng hậu duệ từng bước tiến lên theo gương người đi trước, chắc Hòa thượng hẳn ung dung tự tại giữa hai lối đi về trong cõi thường lạc.

                                                                        Thích Bảo Lạc

                                                            Hoa Kỳ ngày 7 tháng 3 năm 2004

                                                Tưởng Niệm Ân Sư  

                                                                                    Tỳ kheo ni Thích Diệu Tánh

            Rằm tháng 8 năm nay (Giáp Thân-2004) tôi về Phật Học Viện để tham dự khóa học Phật Pháp dành riêng cho Tăng Ni do chư Tăng  giảng dạy, gồm có: H.T. Thắng Hoan dạy Duy Thức; T.T.Thái Siêu dạy Yết Ma Yếu Chỉ; T.T. Nguyên Siêu dạy Kinh Viên Giác.Riêng T.T. Phương Trượng chùa Viên Giác Thích Như Điển ở Đức quốc, đảm trách hai tuần giảng dạy về Đại Thừa Khởi Tín Luận, Trụ Trì và Hoằng Pháp cũng như cách hành xử Lục Hòa trong đời sống Tăng đoàn. Ngoài ra Thượng Tọa Như Điển còn dành thời giờ để thuyết pháp cho Phật tử mỗi tối thứ Bảy và sáng Chủ nhật sau thời Hồng Danh Sám Hối hằng tuần của Phật Học Viện, mỗi thời 2 tiếng nghe giảng pháp, Phật tử ra về trong lòng phấn khởi hoan hỷ.

            Qua suốt hai tuần lễ tu học với những Giáo Thọ Sư, mỗi vị có một lối giảng dạy riêng và chuyên  chở nhiều ý nghĩa sâu xa hầu như muốn gởi gấm những chân tình đến các đàn hậu học hiểu được hoài bảo của mình, làm cho huynh đệ chúng tôi bùi ngùi tưởng nhớ đến hình bóng của bậc Tôn Sư mà dường như vẫn còn phảng phất đâu đây.

            Ngày vía Đức Quán Thế Âm 19-2 tới đây (Ất Dậu- 2005) là tròn hai năm Thầy chúng tôi viên tịch.Nay hồi tưởng lại những ân đức giáo dưỡng và hạnh nguyện độ sanh trên bước đường hoằng pháp của bậc Tôn Sư mà trong suốt 20 năm tôi đã có nhân duyên theo Thầy xuất gia  học đạo.

            Mùa Phật Đản 2526-1982, Thầy đã đến tham dự Đại lễ Khánh Thành chùa Tam Bảo tại Montréal, Canada, và tôi đã gặp Thầy từ nhân duyên đó. Ba tháng sau, tôi qua Mỹ và đến Phật Học Viện nhân mùa Vu Lan Báo Hiếu, cũng là ngày xuất gia của Sư Cô Quảng Tâm, chú Minh Đức, chú Minh Tuấn.Lễ xuất gia nầy đã tạo cho tôi một nhân duyên thù thắng cho chí nguyện xuất gia của tôi sau nầy.

            Lần đầu tiên tôi hiểu thế nào là trở thành một vị Tăng sĩ, với lòng cảm kích nên xin Thầy cho được phát tâm thọ Tam quy Ngũ giới. Bắt đầu từ ngày đó, tôi trở thành Phật tử với pháp danh Diệu Tánh.

            Trong hai tháng lưu trú tại Viện, tôi được nghe giảng dạy về Lý vô thường, Nhân quả  và nghiệp báo, Hạnh nguyện và công đức của người xuất gia v.v Suốt thời gian nầy tôi cảm thấy lòng mình thật là an lạc, giải thoát làm sao. Tôi cũng được  biết thêm tâm nguyện, hoài bảo của Tôn Sư thành lập Phật Học  Viện với mục  đích đào tào những vị  xuất gia, những người Phật tử trung kiên  một nơi để nghiên cứu giáo lý, văn hóa và tu tập pháp của Đức Phật cho hàng Tăng, tín đồ.

            Tâm  nguyện như vậy, nhưng với hoàn cảnh tị nạn, lòng người hoang mang thiếu nơi nương tựa từ vật chất lẫn tinh thần. Tôn Sư khởi hành bằng niềm tin và tâm thành với sự cố gắng từng bước, vượt qua mọi khó khăn trước mắt, khắc phục mọi chướng ngại để hoàn thành sứ mạng, thành lập Phật Học Viện theo đường hướng mà Thầy đã vạch ra.

            Cơ sở Phật Học Viện tuy còn chật hẹp nghèo khó, nhưng đã có chiều hướng phát triển, mặc dù lúc bấy giờ mới chỉ có ba vị xuất gia và sáu vị đang tập sự, nhưng cũng ghi dấu đầu tiên của Phật Giáo Việt Nam tị nạn là đào tạo người xuất gia nơi đất mới của xứ Hoa Kỳ, nhất là trong xã hội văn minh máy móc đầy cám dỗ, là nơi nươn tựa tinh thần của những người Phật tử có nơi tu học Phật Pháp. Thầy cũng đã lập nhà in ấn quán Ananda, in lại những Kinh sách Việt ngữ để phổ biến cho những người Phật tử ly hương, mang cho họ niềm an ủi tinh thần.

            Trước khi về lại Canada, tôi trình xin Thầy cho tôi được tiến thêm một bước nữa trên con đường học đạo giác ngộ giải thoát, đó là xin được xuất gia.

            Thầy dạy rằng: “ Ngày nào con trở lại Hoa Kỳ, Thầy sẽ chấp thuận cho con xuất gia với sáu vị kia, nếu con học thuộc Lăng Nghiêm, Di Đà, Phổ Môn và Luật Sa Di”. Nghe Thầy nói thế, lòng tôi vui mừng khôn xiết, biết rằng Thầy đã hứa khả cho tôi.

            Đêm trước ngày rời Mỹ về lại Canada, tôi xin Thầy thọ Bồ Tát Giới, hầu trong  những ngày xa Thầy, tôi lấy đó làm hành trang để giữ chí nguyện trở lại Phật Học Viện xuất gia làm người Tăng sĩ.

            Khi trở về Canada, những dư âm giảng dạy trầm hùng của Thầy và phong cách giải thoát của một vị tu sĩ làm tôi cảm thấy như có được một sức mạnh tinh thần, vì thấy rằng mình đã tìm ra hướng đi cho đời mình, nhận chân được ý nghĩa lý tưởng con đường mà mình đã quyết tâm chọn và mong ngày sớm trở lại.

            Sau một tháng, qua điện thoại, tôi trình với  Thầy rằng, tôi đã học thuộc xong kinh luật như Thầy dạy và muốn được xuất gia.

            Phật Đản 2527-1983, tôi trở lại Phật Học Viện quyết tâm “Hủy hình thủ chí tiết, cắt ái từ sở thân, xuất gia hoằng thánh đạo, thệ độ nhất thế nhân”.

            Đầu Thu, vào những ngày 2,3,4 tháng 9 năm 1983.Dù đứng trước nhiều khó khăn trở ngại, nhưngThầy vẫn khắc phục với tấm lòng nhiệt tâm vì đạo, trong tâm nguyện hoằng pháp lợi sanh, xây dựng niềm tin thêm vững chắc cho đàn hậu tấn, Thầy đã tổ chức lễ Đại Giới Đàn Thiện Hòa, trong vườn thiền Phật Học Viện Quốc Tế.Ngài đã thành tâm cung thỉnh chư Tôn đức Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại Đức Tăng già khắp nơi như Pháp, Đức, Úc, Canada và Đài Loan về chứng minh.

            Các Ngài cũng cùng chung một niềm thao thức, nghĩ đến bổn phận trưởng tử Như Lai của mình “ tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức”, hoan hỷ vân tập về Phật Học Viện để tham dự Đại Giới Đàn truyền trao giới pháp cho hành giới tử tại gia và xuất gia.

            Đức Phật dạy:” Giới Luật là thọ mạng của Phật Pháp”. Trước giờ nhập Niết Bàn, đức Phật còn ân cần tha thiết căn dặn: “Này các đệ tử, sau khi ta Niết Bàn rồi, các con hãy lấy Giới Luật làm Thầy, dù cho ta có ở đời suốt ngàn vạn năm đi nữa, mà các con không nghiêm chỉnh tôn trọng giữ gìn giới pháp, thì tuy xác thể có gần ta, nhưng tinh thần đã xa ta, xa Đạo ta lắm rồi. Giới Luật còn là Đạo Pháp còn”.

            Lễ đăng đàn của Tam sư, Thất chứng đã diễn ra trong bầu không khí trang nghiêm thanh tịnh. Giới đàn Tỳ Kheo, Thức Xoa Ma Na, Sa Di, Sa Di Ni, Bồ Tát Giới và Ngũ Giới được truyền trao. Những giới tử đã cung kính, chí thành nhận lãnh giới tướng mà ba vị Đàn Đầu Hòa Thượng, Yết Ma, Giáo Thọ A-Xà-Lê Sư đã trao cho họ. Riêng tôi thị thọ Sa Di Ni giới.

            Giới là chiếc thuyền, nhằm đưa hành giả sang sông. Giới là chất liệu thanh lương trong cuộc sống tu hành, một hàng rào nhằm ngăn chận tội lỗi.

            Thực hiện Đại Giới ĐànThiện Hòa tại Phật Học Viện là một việc làm có ý nghĩa trọng đại. Trọng đại không phải vì tổ chức quy mô, đông đảo giới tử, mà trọng đại vì ý nghĩa của nó muốn nói đến sự quan tâm đặc biệt cho tương lai Phật giáo Việt Nam hải ngoại, trong đó Giới Luật là căn bản.

            Đại Giới Đàn tuy diễn ra 3,4 ngày, nhưng đã khắc ghi sâu , đậm nét vào tâm tư của những giới tử, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong đời sống tu học về cả hai phương diện nội tâm và ngoại cảnh.

            Những ngày tháng tiếp nối trôi qua, tuy sống trong thanh đạm, thiếu thốn, ( những chú Sa Di lúc bấy giờ phải ngủ trên tấm ván gỗ trong garage, vừa là nhà in Ấn Quán Ananda, bụi bậm, nóng nực, thỉnh thoảng ban đêm có những chú chuột tới chọc phá ngậm vào ngón chân của các chú), nhưng Thầy trò chúng tôi nhẫn nhục vui sống trong cảnh thanh đạm, nhưng thanh thản giải thoát. Dẫu cho tốt hay xấu, dở hay hay, thăng hay trầm, vinh hay nhục, đời người Tăng sĩ chỉ có một con đường duy nhất đã chọn lựa, đó là con đường đi đến sự giải thoát cho mình và người hữu duyên.

            Ngoài giờ tu học ra, Tăng sinh Phật Học Viện sống trong nếp sống của Thiền môn quy cũ, phải cuốc đất trồng rau, làm tương, in kinh sách để bù đắp phần nào vào chỗ yếu kém tài chánh của Viện.

            Buổi sáng sau thời  gian công phu, tĩnh tọa xong, mỗi người một trái táo và một ly nước lạnh, đó là điểm tâm của chúng  tôi. Trưa 12 giờ thọ trai, cơm rau tương đạm bạc, đây là bữa ăn chính trong ngày. Chiều 6 giờ Thầy trò chúng tôi dùng cháo  trắng, cháo đậu v.v… Tối 8 giờ là thời khóa Tịnh Độ. Nếp sống giản dị nâu song thanh đạm với tháng năm.

            Mỗi tuần, ngoài việc theo học các trường Trung Đại học công lập, Tăng sinh phải học chương trình Phật Pháp của Viện. Mỗi sáng Chủ Nhật lúc 6 giờ trời còn mờ sương, có lễ Hồng Danh Sám Hối; 8 giờ Thầy giảng kinh cho quý Phật tử. Ngoài ta nơi nào cần thuyết pháp , làm Chùa, lập Hội, nếu cần sự tiếp sức của Phật Học Viện, Thầy chưa bao giờ từ nan. Thầy bảo: “ Nơi nào cần, Thầy sẽ đến. Hết cần thầy sẽ đi. Đến đi như gió thoảng cành trúc, nhạn qua mặt hồ, không có ý đồ thanh thế lợi danh, không vướng bận ân tình thân sơ. Cánh cửa Phật Học Viện luôn luôn rộng mở đón tiếp những hoa sen lòng chớm nở, với tâm thành chánh tín cầu đạo giác ngộ.

            Thuyết giảng đó đây, những công tác Phật sự của Giáo Hội, giảng dạy hướng dẫn đồ chúng Phật Học Viện, những công tác từ thiện xã hội, dù bận Phật sự đa đoan, Thầy vẫn luôn luôn quan tâm đặc biệt đến việc bảo tồn và phát triển nền văn hóa truyền  thống của Dân tộc nơi xứ người, mà chính yếu là nền văn học Phật Giáo Việt Nam được nhìn thấy qua kinh điển, sách báo Phật giáo bằng chữ Việt. Do đó ròng rã suốt 24 năm qua, Thầy đã thực hiện các công tác ấn hành Kinh Sách, xuất bản các Tập San định kỳ, dịch thuật các tác phẩm và biên soạn Kinh, Luật, Luận.

            Thế rồi sự vô thường không hẹn mà đến, không ai không tránh khỏi sanh lão bệnh tử, nó cũng không ngoại lệ đối với Thầy của chúng tôi. Thầy đã thâu thần thị tịch vào năm 67 tuổi, đúng vào ngày vía Quán Thế Âm 19-2-Quý Mùi(21-03-2003) tại Phật Học Viện Quốc Tế. Xác thân tứ đại của Ngài theo luật vô thường đã không còn nữa.

            Dù thấu hiểu lẽ vô thường, nhưng những người đệ tử chúng tôi cũng không thể không buồn thương tiếc nhớ khi vị Tôn Sư vĩnh viễn ra đi. Riêng tôi, tôi luôn luôn tự nhũ lòng  rằng, hãy biến đổi lòng buồn thương tiếc nhớ thành hăng say phục vụ Đạo Pháp, vì suốt cuộc đời của Tôn Sư đã sống và làm như thế. Tôi tự nguyện dâng trọn đời mình cho lý tưởng lợi sanh, như vậy mới được một phần nào báo đền ơn cha, nghĩa mẹ, công giáo dưỡng của Thầy Tổ trong muôn một.

                                    “Ơn giáo dưỡng một đời nên Huệ Mạng,

                                    Nghĩa Ân Sư muôn thuở khó đáp đền”.

                                                                        Đệ tử, Tỳ kheo ni Thích Diệu Tánh

                                    Kính Dâng Giác Linh Sư Ông

                                                                        Ni chúng Vĩnh Phước

Nam Mô A Di Đà Phật

Kính nguyện Giác linh Sư ông

            Nghe tin Sư ông viên tịch, chúng con như lặng đi để nén những giọt nước mắt thầm lặng chảy vào bên trong. Dẫu biết rằng đó là điều không sao tránh khỏi nhưng chúng con vẫn thấy nghẹn ngào. Không nói không rằng, mỗi người nhẹ bước lên chánh  điện, kẻ khiêng bàn, người chưng trái cây, để dâng lên bàn thờ, nơi an trí di ảnh của Sư Ông. Đối trước di ảnh, chúng con thầm quán tưởng nhục thân Sư Ông đang “an nghỉ” tại Phật Học Viện Quốc Tế:

            Người nằm đó Phật Học Viện ,nơi người khai sáng

            Người nghỉ yên, nơi Người đã bắt đầu

            Xưa Người thường mặc bộ áo quần nâu

            Nay giản dị ra đi màu sắc trắng

            Ngọn suối một đời tinh khiết

            Nay kết tinh thành xá lợi tinh trong

            Con đi qua như qua suối tinh thần

            Nén tiếng khóc để lòng con tưởng nhớ.

            Đối với Sư Ông, chúng con tuy “văn kỳ thinh bất kiến kỳ hình”, những gì chúng con biết về Sư Ông là qua những bộ kinh sách mà Sư Ông đã viết hay dịch thuật, trước tác và qua những lần Thầy chúng con kể về ân đức cao vời của Người. Những gì hiện tại chúng con đang có như nơi ăn, chốn ở, phương tiện học hành đều nhờ sự trợ duyên rất nhiều của Sư Ông. Trong lặng lẽ, Sư Ông là gốc trầm thơm nơi núi sâu, để mùi hương của nó lan tỏa khắp chốn thâm sơn. Người là chiếc cột âm thầm chống  đỡ ngôi nhà Phật Pháp nơi đất khách quê người. Trong từng hơi thở người những mong Phật Pháp được thăng hoa nơi xứ khách. Người đã sống như vậy và ra đi như thế. Lời di huấn cuối cùng của Sư Ông là bài pháp vô giá cho Môn đồ pháp quyến nói riêng và Tăng Ni Phật Tử nói chung. Những ai nghe trọn lời di huấn ấy đều không khỏi nức nở nghẹn ngào, họ càng cảm phục đức khiêm cung cao cả của Sư Ông, một vị Tăng suốt cuộc đời quên mình hy sinh cho đạo pháp mà chẳng bao giờ nghĩ đến công lao của chính mình. Sư Ông Chí cao, Nguyện lớn, Tâm hùng vẫn bằng lòng trú ngụ trong một xác thân khiêm tốn, nơi đời sống hằng ngày đạm bạc, một trái tim luôn thao thức tìm cơ duyên để phụng sự đạo pháp và dân tộc. Tất cả những kinh sách mà Người đã biên soạn, dịch thuật hay trước tác cũng là để chuyên chở cho lý tưởng phụng sự nhân thế bằng con đường Phật, khiến cho hạt giống  bồ đề nảy sinh trong tâm bao người con hướng đạo và làm cho vườn hoa đạo pháp ngày càng tỏa ngát mùi hương.

            “Thầy là bóng cây che mát chúng con

            Thầy là ánh sáng dăt dìu lòng son

            Thầy là con thuyền thanh lương đưa chúng con đến bờ thơm hương

            Thầy theo hạnh nguyện pháp vương mang gương lành sáng soi mười phương”.

            Từ lúc biết Sư Ông thực sự ra đi, Thầy chúng con đã nén bao nỗi đau lòng, nuốt nước mắt để lo tổ chức Lễ Truy Điệu và rổi Người đã bậc khóc khi đọc tiểu sử của Sư Ông trước hơn hai trăm chư tôn đức đang ngồi chứng minh buổi lễ, khiến ai cũng nghẹn ngào.

            Kính bạch Giác linh Sư Ông

            Từ lâu chúng con những âm thầm mơ ước được một lần yết kiến để vấn an sức khỏe Sư Ông, mơ ước một lần Sư Ông trở về Việt Nam thăm lại quê hương và viếng thăm Thầy trò chúng con. Đến bây giờ con đã biết chắc Sư Ông sẽ không bao giờ trở về với chúng con nữa. Giờ đây Người đã “xả báo thân nhi chứng chơn thân, ly uế độ hườn quy tịnh độ”, Người đang ngự trên thượng phẩm thượng sanh, cảnh giới của Đức Phật A Di Đà. Chúng con xin thành tâm chắp tay bái biệt Người; xin Người hãy hườn quy Ta Bà để tiếp tục cứu độ chúng con. Dù Sư Ông đã vắng bóng nơi cõi Diêm Phù nhưng hình ảnh và ân đức của Người sẽ còn sáng mãi trong chúng con và trong tất cả chúng sanh.

            Nơi đất Việt xa xôi, chúng con xin chắp tay cúi đầu vọng bái Giác linh Sư Ông, ngưỡng nguyện mười phương chư Phật phóng quang tiếp độ Sư Ông cao đăng Phật quốc.

                                    Nam Mô Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật Ni chúng Vĩnh Phước

                                                            Nhớ Thầy

                                                                                    Thích Quảng Thiện

            Ý thức mơ hồ đầu tiên đến với tôi là ánh sáng, ánh sáng tỏa khắp căn phòng. Nhưng tôi không có một thắc mắc nào. Chỉ như thế rồi tôi tiếp tục chìm vào cơn mê. Không biết bao lâu sau đó, tôi tỉnh lại, lờ mờ thấy giường và mọi vật xung quanh có vẻ ngăn nắp, trật tự. Nhưng trước khi tôi có một ý thức để phân  biệt  rõ ràng thì tôi lại tiếp tục chìm vào cơn mê. Không biết đến lần tỉnh dậy thứ mấy thì tôi mới mơ hồ có cái ý thức thắc mắc mình đang ở đâu đây và tại sao trong đầu mù mịt thế này. Và cũng chỉ như vậy, tôi lại thiếp đi vào giấc ngủ triền miên do ảnh hưởng của thuốc mê. Cứ như vậy đó, tôi ngủ suốt ngày suốt đêm cho đến hơn ba tuần lễ mới tỉnh dậy, ý thức mới bắt đầu làm việc, có thể liên kết được chuyện trước chuyện sau, dù vẫn còn lờ mờ. Khi đó, qua những câu chuyện của các Phật tử nói với nhau lúc đến thăm  tôi, mới biết rằng mình được  đưa vào bệnh viện và tôi cảm thấy buồn, buồn là làm sao không thấy có thầy, sư huynh, sư đệ, sư tỷ đến với tôi…Trong hơn ba tuần lễ lúc mê lúc tỉnh, thực ra mê nhiều hơn tỉnh đó, có vẻ như tôi sống nhiều với những giấc mơ, phần lớn là những gì đã xãy ra trong cuộc đời của tôi.

            Buổi sáng 5 giờ chuông reo thức dậy, không ai bảo ai nhưng tất cả đều tập trung tại bảo điện cùng nhau tụng công phu khuya. Xong rồi ai về phòng nấy, có thể nói đó là giờ phút rãnh rỗi ai làm gì cũng được. Có người tập thể dục, có người lấy sách ra đọc, có người làm bài vở trên trường chưa làm xong. Riêng với Sư phụ, tôi để ý , bao giờ cũng vậy cả không sai một ly, sau khi cởi y hầu, Thầy mở cửa sổ của tịnh thất và xuống lầu, vào phòng tắm mang vớ mang giầy rồi đi bộ, ngày nào cũng như ngày nào, chỉ có thứ Bảy và Chủ Nhật là khác lệ, Thứ bảy , không tụng kinh buổi sáng, nhưng mọi huynh đệ đều lấy Phật Học Phổ Thông học thuộc cái bài mà mình phải học để tập thuyết giảng. Bài rất là dài, mọi người đều phải cố gắng cho thuộc, trình bày cho thật rành rẽ mạch lạc, quan trọng nhứt là giọng nói phải rõ ràng khúc chiết, chỗ nào cần nhấn mạnh. Đã bao nhiêu lần Sư phụ đã nghe, đã biết và ngay cả có thể nhớ từng lời nói, hành động của người diễn giảng, nhưng Sư phụ vẫn luôn luôn nghe, nghiêm chỉnh chứ không mỏi mệt,rất sinh động. Đôi khi người  giảng quên mất một câu, một bài kệ, nếu cần nhắc thì Ngài nhắc, nếu không cần  thì lướt qua cũng được. Chứ không mỏi mệt như chúng  tôi, chỉ cần nghe chừng một lần là chán nản không muốn nghe nữa. Sư phụ dạy và nghe như vậy đến bốn mươi năm không mệt mỏi, vì sao vậy? Vì từ trong thâm tâm.Ngài muốn chúng tôi biết tu, biết học, hiểu Phật Pháp và có thể giảng Phật Pháp cho người khác, chứ không phải thổi kèn thì nghe kèn, đánh trống thì nghe trống. Sư phụ rất ít nói, khi nói thì nói những  điều quan trọng. Mỗi lần Thầy nói là chúng tôi lắng nghe, và tâm tư tình cảm của chúng  tôi như tươi mát, thay đổi theo từng lời nói của Thầy.Cuối mỗi buổi tập giảng, Thầy thường nhắc nhở cho chúng tôi từng cái ưu khuyết điểm bằng lời nói rất êm dịu, ngọt ngào nhưng thâm sâu của Thầy…

            Và Chủ Nhật, lúc nào  cũng vậy, đúng 6 giờ, khi chúng  tôi cũng như các Phật tử đã tề tựu đầy đủ trước chánh  điện thì Thầy ra để bắt đầu khóa lạy Hồng danh sám hối. Lễ sám hối xong, nghỉ một lúc, đúng 8 giờ thí Thầy thuyết pháp. Bằng giọng nói rõ ràng, lời nói bình dị dễ hiểu, những thời thuyết pháp của Sư phụ bao giờ cũng đi đến kết luận khuyên mọi người hiểu  rõ tính vô thường, lý nhân quả của cuộc đời để đừng đam mê cuộc sống dục lạc mà nên nhanh chóng tiến tu đạo nghiệp, kẻo không kịp…

            Những ngày Sư phụ đi hoằng pháp, ở nhà huynh đệ chúng tôi cũng kinh kệ, cũng tiếp khách, cũng làm việc như bình thường nhưng sao nghe trong lòng thiếu vắng làm sao ấy; đến khi Thầy về, tuy chưa gặp Thầy mà mọi người đã vui và thấy ấm  trong lòng…

            Từ nhỏ, tôi thường theo mẹ lên chùa, một ngôi chùa nhỏ gần nhà ở Vạn Giả, huyện Ninh Hòa, gần Nha Trang.Lớn hơn, chắc từ khoảng 11 hay 12 tuổi trở lên, tôi đã có thể thường xuyên đi chùa một mình để tụng kinh, giúp việc lặt vặt trong chùa. Nhiều lúc, cả hai thầy trong chùa có Phật sự đi vắng hết, tôi ở lại đêm để thắp nhang, đóng chuông và trông nom chùa. Tôi đã thích không khí và khung cảnh thiền môn ngày từ khi đó. Nhưng cái  duyên đưa tôi vào cửa Phật, trở thành một tu sĩ, phải đợi đến sau này khi tôi theo gia đình sang định cư tại Mỹ ở Simi Valley thuộc Los Angeles, California.Nơi tôi  ở không có chùa. Một hôm, lúc bấy giờ tôi 23 tuổi và đang học College, tình cờ tôi thấy được một quyển sách hay báo, trong đó có điạ chỉ của Phật Học Viện Quốc Tế, không xa nơi tôi ở lắm. Tôi liền lái xe tìm đến. Lần  này , tôi chỉ gặp được sư cô tri khách và biết rằng Thầy đang đi hoằng pháp. Khoảng 2 tuần sau đó, tôi lại tìm đến. Lần này, sư cô tri khách hướng dẫn tôi đi gặp Thầy. Cử chỉ từ tốn, phong thái thanh thoát, cách nói chuyện và những lời khuyên nhủ của Thầy khiến tôi như thấy được đâu là cuộc  sống mà tôi thực sự mong muốn. Tôi ngỏ ý xin xuất gia, Thầy hoan hỷ tùy thuận, nhưng khuyên tôi nên suy nghĩ chin chắn. Ngày hôm sau, sau khi để lại một bức thư cho mẹ và anh  chị em, tôi nhờ đứa em kế lái xe đưa tôi đến Phật Học Viện để bắt đầu một cuộc sống mới…

            Thầy làm cái gì cũng nhẹ nhàng từ tốn, từ cách đi đứng nằm ngồi, cử chỉ ăn uống đến những động tác đóng cửa mở cửa, tưới cây làm vườn. Thầy cũng thường kể những tấm gương đạo hạnh cao quý của những bậc tôn túc mà Thầy đã có dịp thân cận học hỏi. Những điều này đã tác động và ảnh hưởng chúng tôi không ít. Tôi có một trách nhiệm là mở đèn trong sân Viện mỗi chiều tối. Đèn thì nhiều và mỗi cái có công- tắc riêng. Thỉnh thoảng tôi quên. Những lúc như thế, tình cờ tôi thấy Sư phụ lặng lẽ mở hết cái này đến cái khác mà không là rầy hoặc kêu bảo người khác làm. Thấy như thế tôi hối hận và tự nhủ đừng để xãy ra như thế nữa…

            Những giấc mơ với những sinh hoạt trong quá khứ như vậy cứ tiếp diễn trong suốt hơn 3 tuần lễ. Đến khi tỉnh hẳn, tôi mới biết mình bị tai nạn, bị chấn thương trầm trọng trên đầu, được đưa vào bệnh viện. Các huynh đệ, sư tỷ và Phật tử của chùa đã đến thăm tôi thường xuyên, đứng bên giường niệm Phật để tâm thức tôi nghe và cầu nguyện Đức Quán Thế Âm gia hộ cho tôi sớm bình phục. Ngoài ra, tôi cũng được biết hằng đêm huynh đệ và gia đình tôi tụng Sám Dược Sư tại chùa để cầu nguyện cho tôi.

            Tôi cũng biết rằng trong khi tôi nằm mê man trên giường bệnh, Sư phụ trở bệnh nặng, phải đưa vào cùng một bệnh viện với tôi, nhưng khác lầu, Ngài được điều trị ở lầu ba còn tôi thì nằm ở lầu một. Dĩ nhiên tôi không hay biết và do đó, cũng không thể đi thăm viếng và chăm sóc cho Thầy. Sau này nghĩ lại, tôi cảm thấy rất là tiếc. Thầy có hiểu cho con không?

            Sau một thời  gian điều trị, qua cơn nguy hiểm nhất thời có thể lấy đi sinh mệnh, Sư phụ được đưa về chùa để tỉnh dưỡng.Dù vết thương nơi gan vẫn tiếp tục hành hạ và càng ngày càng hủy hoại sức khoẻ, nhưng Thầy, vẫn bình thản chịu đựng. Hàng ngày, nếu không có gió nhiều, Thầy mặc áo ấm, đội mủ len và đi bộ trong sân Viện, vừa đi vừa niệm Phật. Những lúc không ra được bên ngoài, Thầy  đi bộ trong Tổ đường hoặc ngồi trên bồ đoàn niệm Phật. Thầy luôn luôn giữ được sự tinh tấn và nghiêm túc như thế cho đến lúc xác thân tứ đại suy kiệt và Thầy đã thuận theo lẽ vô thường của cuộc đời, thị tịch đúng vào ngày khánh đản của Đức Quán Thế Âm, 19 tháng 2 năm Quý Mùi.

            Sư phụ mất đi, tôi choáng váng như mất đi một điểm tựa chính trong cuộc sống tu hành của mình. Nhưng dần dần nghĩ lại, tôi vẫn thấy còn  đó và còn mãi mãi cho mình noi theo, tấm gương đạo hạnh, tinh tấn, nghiêm túc về giới luật cũng như hạnh nguyện độ sanh của Ngài.

                                                                                    Thích Quảng Thiện

 

             

 ---o0o---

Xem tiếp : 01 > 02> 03> 04> 05> 06


 Mục lục Kỷ Yếu

---o0o---
Vi tính: Kim Thư; Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 01-09-2006

 

Webmaster:quangduc@quangduc.com

Trở về Trang Nhân Vật Phật Giáo VN

Đầu trang

Biên tập nội dung: Tỳ kheo Thích Nguyên Tạng
Xin gởi bài mới và ý kiến đóng góp đến ban biên tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com