Lắng Nghe Lời Thầy
Thích Huệ Giáo
------�----�-------
Truyền thống giáo dục của Phật giáo có ba hình thức căn
bản, bao gồm khẩu giáo, thân giáo và ý giáo. Tuỳ theo căn cơ của người đệ
tử mà các bậc Thầy có thể sử dụng nhiều phương thức hướng dẫn khác nhau,
nhưng thân giáo vẫn là quan trọng hơn cả cho Thầy lẫn trò. Trở về khoảng
thời gian đức Phật còn tại thế, sự thuyết giảng của Ngài chưa bao giờ có
hình thức giảng dạy bằng cách viết lách như chúng ta hiện nay. Ngài chỉ
quán xét đối tượng đệ tử, sau đó nói những điều cần thiết để có thể đánh
thẳng vào tâm thức của họ, và trợ duyên nhận thức của họ đi sâu vào chiều
hướng thực hành. Hình ảnh này cũng là truyền thống đạo học Ấn độ xưa mà
chúng ta đọc biết được trong kho tàng kiến thức của nhân loại.Từ nghĩa
Unpanishad có nghĩa là ngồi xuống và lắng nghe.
Ở
đây chúng ta thấy rằng Đạo học không hoàn toàn cùng với mục đích và phương
pháp học của thế học. Mục đích của thế học để làm giàu đời sống tinh thần
và vật chất cho con người, kết quả mang lại trong đó bao gồm cả hạnh phúc
và đau khổ và trong một khoảng thời gian nhất định. Mục đích của Đạo học
là làm giàu nguồn sống tâm linh, tăng trưởng nội tâm và cuối cùng bừng ngộ
chân lý. Phương pháp thế học khảo sát trên nguồn tri thức của nhân loại
được sao chép từ nhiều ngày tháng năm trôi qua. Phương pháp Đạo học khảo
sát ngay trên tiếng nói của bản tâm trong đó hàm chứa cả tạp nhiễm và
thanh tịnh. Tuy nhiên, cả hai nền giáo dục có khác nhau nhưng cơ bản giống
nhau vẫn có đó chính là sự lắng nghe.
Bởi vì, một thầy giáo nếu không nghe được tiếng nói của
học trò mình, không nghe sự phản ánh của chúng thì không thể truyền đạt
cho người học trò có hiệu quả, bản thân người Thầy không thể học hỏi gì
hơn nữa. Một vị đạo sư không lắng nghe tiếng nói của đệ tử mình thì lời
dạy của vị đạo sư cũng không có hiệu quả thiết thực, vì nói những điều
vượt ra ngoài suy nghĩ, không trọng tâm vào nhận thức của người đệ tử, nếu
không muốn nói chỉ là nước chảy trên lá môn, sau rồi cũng trống rỗng.
Ngược lại, người học trò cũng thế, nếu không có lắng nghe thì dĩ nhiên sẽ
không tiếp thu được gì từ người Thầy truyền đạt. Lắng nghe không phải chỉ
đơn thuần là một chức năng mà cần thiết phải là một chuyên môn, phải biết
nghe, được hiểu là phải thực hành, phải có hạnh lắng nghe, phải biến đổi
từ một chức năng thành một hạnh, và phải thực tập.
Cũng thế, đệ tử khi đến học đạo với một vị đạo sư
không có sự lắng nghe, thì buổi thuyết giảng không có kết quả. Sự học đạo,
và mục đích học đạo là để chuyển đổi tâm thức của chúng ta từ ô nhiễm, xấu
ác, lệch lạc về với chiều hướng tốt, để bừng sáng bản tâm, từ chuyên môn
là để Ngộ. Nếu không ý thức việc học đạo như thế, thì việc học nghe cũng
tựa như nghe người khác diễn thuyết, ca xướng, kịch ảnh, chỉ tăng trưởng
kiến thức và hý luận. Một vị Thầy đã nghe được tiếng nói và dòng suy nghĩ
từ nghiệp lực của học trò và hướng dẫn họ làm và không nên làm, tránh xa
những gì thuộc tập khí nhiễm đã bó buộc mình trong vô lượng kiếp, dẫn đến
đau khổ, làm cản trở, chậm tiến đường tu của họ. Nhưng nghe rồi người học
trò không đặt chúng vào tư thế để chuyển đổi thì việc học đạo không có kết
quả. Hơn nữa, không có hạnh lắng nghe và đặt mục đích học đạo vào trong
dòng suy tư thì vẫn biết được thói quen, và hành động xãy ra thường xuyên
trên nghiệp lực của mình nhưng không đủ sức để biến đỗi cải tạo. Như thế,
việc tu tập không bao giờ có kết quả mặc dầu có học và có nghe, điều này
xãy ra thường xuyên trong thực tế, có rất nhiều và rất nhiều người đệ tử
vẫn thường xuyên được Thầy nhắc nhỡ, nhưng người khác thì tiến bộ từng
ngày số còn lại thì vẫn lì y như vại.
Đã có biết bao lớp người, rất thành kính và chấp nhận
tìm đến một vị Thầy để học đạo, nhưng khi được khuyến dụ bỏ ngay những suy
nghĩ dẫn đến vướng mắc trong cuộc sống thì người đệ tử ấy vẫn bo bo cố
chấp , gìn giữ cho đó là suy nghĩ chính chắn của mình. Lại nữa, có những
vị đến học đạo được hướng dẫn nhưng lại không tháo gở tâm tánh của mình bị
vướng kẹt vào hệ lụy, hoặc không mấy tin tưởng về khả năng của vị Thầy,
những tâm lý ấy tất cả chỉ mang lại sự chậm tiến nếu không muốn nói là
không có kết quả, trong việc học đạo.
Thực tế cho chúng ta thấy, người học đạo thì nhiều,
nhưng để sữa tâm tánh thì không bao nhiêu đây là kết quả không chịu lắng
nghe. Lắng nghe ở đây không phải chỉ nghe và để nghe suông, nghe ở đây là
phải biết vận dụng sự nghe ấy, vào trong đời sống thực tiển cũng tựa như
mỗi ngày chúng ta cần phải có tắm rữa để vệ sinh, ăn uống ngủ nghỉ để bảo
vệ sức khoẻ, giải trí để giảm lượng căng thẳng sau khi làm việc mệt nhọc,
và tập thư giản để thu nhận niềm hạnh phúc. Lắng nghe lời Thầy cũng thế
cần phải được học hỏi và trau giồi thường xuyên bằng ý thức tự giác cao
độ.
---
o0o
---
|
Mục lục Tác giả
|
--- o0o ---
Cập nhật ngày: 01-08-2003
