TUYỂN TẬP CÁC BÀI SÁM VĂN
Thích Đồng Bổn sưu tập
---o0o---
Tuyển tập V
55 Bài Sám Văn kết tập
NỘI DUNG
Lời nói đầu
Giới thiệu đại cương khảo
luận loại hình Sám Văn
I. Các bài Sám Văn: Sám hối, Phát nguyện.
221. Sám hối nguyện văn (Sám hối
nguyện13)
222. Sám nguyện (Sám phát nguyện
24)
223. Tùy hỷ hồi hướng văn (Sám
phát nguyện 25)
224. Văn phát nguyện tu Thập
thiện (Sám p.n. 26)
225. Văn phát nguyện sám hối (Sám
hối nguyện 14)
226. Sám hướng về kính lạy (Sám
phát nguyện 27)
227. Sám Ngã niệm V
228. Sám Qui mạng VII
229. Sám Qui mạng VIII
230. Sám Khể thủ nghĩa VI
231. Sám Khể thủ nghĩa VII
232. Sám tụng hạnh phúc (Sám phát
nguyện 28)
233. Văn sám hối khuyến thiện
(Sám hối nguyện 15)
II. Các bài Sám Văn: Xưng tán, Kỷ niệm.
234. Văn tán dương Tam Bảo (Sám
tán Bổn Sư 4)
235. Sám văn Phổ Hiền đại nguyện
(Sám tụng chư Bồ tát 7)
236. Sám Phổ Ðà (Sám tụng chư Bồ
tát 8)
237. Sám Ðịa Tạng (Sám tụng chư
Bồ tát 9)
238. Sám thập bát Quan Âm (Sám
tụng chư Bồ tát 10)
239. Sám Già Lam (Sám tụng chư Bồ
tát 11)
240. Sám văn Kỷ niệm Phật xuất
gia (Sám tụng Phật xuất gia 2)
241. Sám văn Kỷ niệm Phật thành
đạo (Sám tụng Phật xuất gia 3)
242. Sám Tòng lâm (sách tấn tu
tập 11)
243. Sám Khể thủ quy y Phổ Am sư
(Sám tụng chư Bồ tát 12)
244. Sám văn thí phát xuất gia II
(Sám phát nguyện 29)
245. Uy nghi tại gia (Sách tấn tu
tập 12)
III. Các bài Sám Văn: Tịnh Ðộ, Báo hiếu,
Cầu an, Cầu siêu.
246. Sám Nhứt tâm nghĩa IV
247. Sám Nhứt tâm nghĩa V
248. Sám Thập phương nghĩa IV
249. Sám Thập phương nghĩa V
250. Sám Phát nguyện niệm Phật
(Sám Di Ðà 7)
251. Ðường về Cực lạc (Sám tán Di
Ðà 8)
252. Sám Bồ đề hồi hướng Cực lạc
(Sám Di Ðà 9)
253. Sám văn cầu phúc thọ (Sám
tán cầu an 6)
254. Sám Cầu tu (Sách tấn tu tập
13)
255. Sám Cầu siêu cho cha (Sám
báo hiếu 14)
256.
Sám Cầu siêu cúng thất (Cảnh tỉnh 9)
257. Sám Kỳ siêu (Sám tán cầu
siêu 18)
258. Sám Cầu siêu tỉnh thế (Cảnh
tỉnh 10)
259. Bài Tống chung (Cảnh tỉnh
11)
260. Sám nguyện hương linh (Sám
tán cầu siêu 19)
261. Sám Cầu siêu thủy lục vớt
vong (Thí thực cô hồn 13)
IV. Các bài Sám Văn: Thí thực, Cảnh tỉnh,
Khuyến tu.
262. Văn Hồi hướng cúng thí (Thí
thực cô hồn 14)
263. Sám Tán khô lâu (Thí thực cô
hồn 15)
264. Trạo văn diễn âm (Thí thực
cô hồn 16)
265. Văn Thỉnh thập loại cô hồn
(Thí thực cô hồn 17)
266. Văn Khuyến tu thiện nghiệp
(Văn khuyến tu 14)
267. Sắc không tỉnh thế (Văn
khuyến tu 15)
268. Thập nhị thi tụng diễn âm
(Văn khuyến tu 16)
269. Sám Tinh tấn (Sách tấn tu
tập 14)
270. Sám Từ bi (Sách tấn tu tập
15)
271. Ðường Giải thoát (Sám hồi
tâm 9)
272. Hạ thừa Bát Nhã ngộ đạo quốc
âm (Văn khuyến tu 17)
273. Trung thừa Bát Nhã ngộ đạo
quốc âm (Văn khuyến tu 18)
274. Thượng thừa Bát Nhã ngộ đạo quốc
âm (Văn khuyến tu 19)
275. Kinh tinh yếu Bát Nhã Ba la
mật đa V |
Lời Nói Ðầu
Ý niệm ban đầu của chúng tôi, chỉ là việc sưu
tập các bài sám văn để phục vụ cho việc tụng niệm ở các thời khóa trong
chùa hay các đạo tràng, dần dà, trong quá trình sưu khảo tìm tòi ở các kho
tư liệu nơi chùa, thư viện, chúng tôi phát hiện được thêm đó đây nhiều tư
liệu sám văn quý giá đã bị quên lãng với thời gian...
Ðó là động lực để chúng tôi
tiếp tục công trình, và kết quả ngày nay là tuyển tập sám văn số 5 này
được hoàn tất ra mắt quí Tôn túc, độc giả thiện tri thức, Phật tử xa gần.
Ở tuyển tập này, ngoài việc
tiếp tục sắp xếp phân loại mã số như các tuyển tập trước đã làm, chúng tôi
còn muốn giới thiệu đến quí độc giả, những tư liệu sám văn có giá trị lịch
sử, được trước tác bởi các bậc Danh Tăng của phong trào Chấn Hưng như:
Pháp sư Bích Liên, Thái Không, Khánh Anh, Toàn Nhật, Huệ Ðăng... Qua các
áng thơ văn, sám tụng này, chúng ta thấy được một giai đoạn nở rộ sự đối
họa trong lĩnh vực diễn nghĩa bằng tài hoa ngòi bút của từng tác giả, góp
phần dấy lên phong trào học hỏi giáo lý qua thơ văn diễn Nôm, và cải biên
lễ thức chữ Hán cũ bằng tụng đọc Quốc ngữ qua Sám văn diễn nghĩa. Chính
những tác phẩm diễn Nôm ở giai đoạn này của các vị Tổ sư, mà sinh khí tu
học nghiên cứu của quần chúng nơi nơi được đẩy lên cao trong phong trào
Chấn Hưng lúc bấy giờ.
Ngày nay,
lần giở những chồng tư liệu cũ sắp bị mục rã theo năm tháng bởi mối mọt và
thời gian, chúng tôi thật sự xúc động trước công hạnh của các bậc Tiền
nhân, cảm nhận được cái tâm của các Tổ sư khi đọc lại, rung cảm trước ngữ
nghĩa văn chương, sự thi thố tài năng, chúng tôi chỉ có thể sao chép lại,
đưa vào tuyển tập này, hầu làm phong phú công trình sưu tập sám văn hiện
nay để cho đương thời và mai hậu làm tư liệu nghiên cứu và sử dụng.
Những mảng đối họa của các Tác
giả Tổ sư, chúng ta có thể tìm thấy được qua các mô típ sám văn chữ Hán
nổi tiếng như: Khể Thủ, Qui Mạng, Thập Phương và Nhứt Tâm... Về các mô típ
chữ Việt như: Tống Chung (Tống Táng), Văn Tế Cô Hồn, Cảnh Tỉnh Vô
Thường... đã thể hiện phong cách văn chương và tâm hồn các Ngài, lúc khôi
hài, lúc bi lụy. Và hơn hết là cách dùng chữ giản dị bình dân, thoải mái
ngẫu hứng. Tuy nhiên, đôi khi có sử dụng những từ địa phương, điển tích,
có thể khiến chúng ta ngày nay khó hiểu, khó đọc tụng. Ðối với các bài mà
tác giả là các Tổ sư danh tiếng đã nói ở trên thì chúng tôi sao y nguyên
bản, trước là do lòng tôn trọng văn phong, sau đó là để độc giả khi muốn
nghiên cứu phân tích có được nguyên tác. Còn đối với các bài sám văn mà
tác giả phổ thông, hãn hữu hoặc khuyết danh, thì chúng tôi mạn phép hiệu
đính lại để độc giả tiện bề tụng niệm. Tuy nhiên, vẫn có chú thích xuất xứ
và lý do sửa đổi biên tập.
Trong quá trình biên tập từ
quyển 1 đến quyển 5, bởi thời gian kéo dài và hoàn tất quyển nào ra mắt
độc giả quyển đó, nên không sao tránh khỏi sự bất cập và trùng lặp, cụ thể
là giữa tập 1 và tập 2, cũng như những chuyên đề phát sinh ở các tập sau.
Vì vậy chúng tôi cố gắng ở lần tái bản kế tiếp sẽ hiệu đính, sửa chữa lại
những sai sót nói trên. Rất mong độc giả, thiện tri thức xa gần phát hiện
mà chỉ bày cho, chúng tôi xin tiếp thu học hỏi. Chúng tôi chỉ biết cố gắng
để sao làm ở mỗi tuyển tập, đều có đủ các đề tài sám văn cũ có, mới có,
dài có, ngắn có, để cho độc giả khi cầm tuyển tập nào trong tay cũng có
thể sử dụng như nhau theo mục đích yêu cầu, và chất lượng giá trị của mỗi
tập cũng tương đồng.
Lưu giữ lại những áng văn của
người xưa, chỉ thực sự tồn tại khi đã được sử dụng thường xuyên qua đọc
tụng, ngâm vịnh trên loại hình sám văn. Vì thế, chúng tôi mong mỏi rằng,
mỗi tuyển tập sám văn được ấn hành, không chỉ là sách để trong tủ nghiên
cứu, mà được sử dụng vì lợi ích nhân sinh. Ðó là ý nguyện và niềm vui lớn
nhất đối với người biên soạn, sẽ động viên chúng tôi tiếp tục công việc
sưu tầm này nếu còn có nhân duyên.
Xin trân
trọng.
Mạnh Ðông năm
Kỷ Sửu, 15.11.1999
THÍCH ÐỒNG BỔN.
LOẠI HÌNH SÁM VĂN
TRONG TÍN NGƯỠNG
VĂN HÓA – PHẬT
GIÁO VIỆT NAM
A. KHÁI LUẬN TỔNG THỂ
I. LÝ DO KHẢO CỨU ÐỀ TÀI.
Chứng minh là một loại hình văn học đặc thù, có giá trị
văn hóa lớn, chưa được sưu khảo đầy đủ từ trước đến nay.
II. TÌM HIỂU ÐỘNG CƠ RA ÐỜI CÁC SÁM VĂN.
1. Cách sắp đặt những điều tâm nguyện có thứ tự.
2. Phổ
biến rộng để cùng đọc tụng dễ dàng.
3. Tóm
tắt giáo lý một cách đơn giản, trong sáng.
III. THẾ NÀO LÀ MỘT BÀI SÁM VĂN?
1. Các thể loại văn vần thường gặp.
2. Chuẩn
mực để có thể tụng, ngâm, sám thuộc lòng.
3. Hội
đủ các yếu tố của kệ, kinh, thơ, tích, văn chương.
B. KHẢO SÁT PHÂN TÍCH
I. CÁC NHÀ TRƯỚC TÁC – DỊCH GIẢ.
1. Các nhà trước tác bằng chữ Hán.
2. Các
nhà chuyển ngữ diễn Nôm.
3. Các
nhà trước tác bằng chữ Nôm.
4. Các
nhà biên soạn bằng chữ Việt.
II. HỆ THỐNG VÀ PHÂN LOẠI SÁM VĂN.
1. Phân loại theo ngôn ngữ Hán – Nôm – Việt.
2. Phân
loại theo thể loại văn chương – thơ.
3. Phân
loại theo nhóm đề tài và ý nghĩa.
4. Phân
loại theo nhóm tác giả và giai đoạn.
III. SO SÁNH VỀ CÁC DỊ BẢN VÀ SỰ BIẾN THIÊN.
1. Các
dị bản và nguyên nhân từ trước tác.
2. Các
dị bản và sự biến thiên từ trùng lắp.
3. Các
dị bản từ sự cải biên.
IV. PHÂN TÍCH Ý NGHĨA ÐIỂN HÌNH MỘT BÀI SÁM VĂN.
1. Hệ
thống bố cục và đại ý.
2. Tính
văn học và giá trị nghệ thuật.
3. Tính
triết học và mục tiêu đạo đức.
4. Giá
trị phổ biến trong dân gian.
5. Những
mặt hạn chế của Sám văn.
C. NHẬN
ÐỊNH GIÁ TRỊ
I. ÐÁNH GIÁ TOÀN DIỆN VỀ LOẠI HÌNH SÁM VĂN.
— Sự
phong phú.
— Sự phổ
cập.
— Sự đơn
giản hóa triết lý.
— Tác
động trực tiếp đến tâm hồn.
— Là kim
chỉ nam cho tu tập hàng ngày.
II. Ý NGHĨA CỦA VIỆC KHẢO CỨU.
— Làm
cho thấy được giá trị đích thực của Sám văn.
— Có
được hệ thống toàn diện về loại hình Sám văn.
— Tạo
được sự nhất quán trong sử dụng Sám văn.
— Mở ra
phương pháp sưu khảo và chọn lọc lại Sám văn hay.
— Tiêu
chuẩn cho sáng tác mới để phát triển Sám văn.
III. MỘT SỐ BÀI SÁM VĂN TIÊU BIỂU.
— Phụ
lục các nguyên bản gốc.
— Danh
mục sám văn đã được hệ thống mã số.
— Tư
liệu sưu khảo.
TP. HCM ngày 20.8.1997
Người biên khảo công trình
THÍCH ÐỒNG BỔN
--- o0o ---
Mục Lục Tập
V
Phần I
|
Phần II
|
Phần
III |
Phần IV
--- o0o ---
Mục Lục tuyển tập
TẬP I
|
TẬP II
|
TẬP III
|
TẬP IV
|
TẬP V
--- o0o ---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 6 -2003
