Quang Duc

...... ...

                              AM HOA LAC KH
                    ( But ky ve Tang le cua Hoa Thng Thch Thien Sieu)
                                                   Thch N Tr Hai
                                                          ---o0o---

(Hoa am dau rung van vng hng)

Moi lan i Hue long toi lai nao nao khon ta. Hue la ao, la th, la ngha tnh y v, la tinh
hoa van hoa cua ba mien at Viet, nhng cung la manh at kho can cua oi ngheo khon kho
"mua ong thieu ao mua he thieu cm" a hng chu nhieu thien tai nhan hoa . Hue c phong phu ve mat van hoa, tam linh la nh hnh anh nhng v ai lao hoa thng ni ay a song, hanh ao va xa bao than. Du a vien tch, d hng cac ngai van nh con phang phat ni cac ngoi to nh tnh lang va nhng rng thong bat ngan. Toi khong the nao quen c cai cam giac lang lang kho ta khi vieng thap to Lieu Quan. Phai i mot mnh mi thay c, nghe c tat ca cai linh thieng. Mnh nh nghe c ca cai im lang tnh mch  ay, tieng cua vo thanh ngan vang trong hon va khap vu tru, va khi ay dng nh khong con cai g goi la "mnh" c na v mnh a tan loang ra, hoa vi thi khong vo tan. Gia ma cai bao than nay c xa bo trong giay phut ay th rat tuyet vi, nh giot nc tan hoa vao bien ca va the nhap lam mot vi ai dng. Nhng khi va khi len y niem ay, th cai nga a xuat hien vi tat ca kho au mau thuan cua no. Vo nga la niet ban.

Tnh c ay cung la nhan e mot quyen sach cua co ai lao Hoa thng Thien Sieu va vien tch. Muc ch lan nay ve Hue la d tang le Hoa thng, mac du toi va t Hue vao lai Saigon khong lau. Lan ay toi a ve khi nghe tin Hoa thng nhap vien ang nam phong cap cu v khoi u gan a v. Va xuong ga la toi en ngay benh vien luc bay gi toi khi cac y s a ra ve, ch con lai cac y ta va th gia tuc trc. On nam trong mot phong san soc ac biet ben trong khu cap cu nen muon tham On, phai i qua mot day benh nhan b u th tai bien ang vat va la lang het sc thng tam : ngi th b ung xe, ke b phong la, ngi treo cay b te, ke va qua cuoc phau thuat ma thuoc gay me het tac dung ... May la On nam cach ho mot ca knh day nen nhng tieng keu thng ay khong lot vao tai On, va ngai van chanh niem trong cn au cung cc. Cac Y s ieu tr eu phai ngac nhien trc sc chu ng cua ngai. Khi toi vao, mac du tren ngi ngai gam u cac th life-supports va mui ang vng mot ong dan oxy, On van th thao: "Mi ra o a?" Toi muon quy xuong di chan ging benh th On khoac tay bao ng. Toi khong cam c nc mat...Chnh v thay On qua sang suot vao nhng gi phut cuoi, ma On c phai song bang life-supports v ai cung muon keo dai hi th ni On e con c nghe nhng phap am ay y v. Moi li On thot ra eu co y ngha, du noi vi bat c ai.

Theo li ke lai cua th gia, buoi sang Bac s vao tham, hoi On co khoe khong, On bao "Khoe sao c, khi may Bac s c vo hoi hoai." S cu chua Dieu c 94 tuoi vao tham cung hoi On co khoe khong th On bao"Ba t hoi ba co khoe khong ma bao toi khoe?" May ong nha nc ti tham, noi chac ngai met lam th On day: "May ong mi thc met, v con con con v phai lo, co danh co li phai gi. Tui khong co chi e ma met ca.". Khi co mot thay  xa en tham, bao On rang: "Con thay Chua T am ang don san phong e rc On ve Chua." On day: "Chuyen trong nha cha biet sao ngoai ngo a hay?" Sau khi thay o ra ve, On day th gia: "a en ay th hay ch cac y bac s hoi chan xong, ho noi ve th ve; ch t y bo ve ay la to ra mnh khong tin tng ni ho.". Ong coi cai than benh cua On cung nh cua ai khac, hoan toan tach ri vi On, v vay ma on van tnh b va luon gi the chu ong trong moi viec. ay la mot dieu dung cua Phap ma t ngi thay c; c thac mac tai sao On tu ma phai mang benh ngat ngheo! Cai than tam nay, s song chet nay khong phai a la mot can benh ngat ngheo o sao? Ai ma khoi qua cau oan trng ay? Ch khac nhau  cai thai o on nhan cac tai nan benh tat ma thoi.

Ni mot Con Ngi a giac ngo, th song chet la mot, benh vi khong benh a nh nhau. Lam sao ta co the em tam pham phu e suy lng s song chet cua mot hoa than Bo tat? Du au mot cn benh tram kha t hai nam nay, ma On van bnh tnh ngoi dch cho xong bo Trung Luan, va khi hoan tat th can benh mi tai phat. On a bao th gia: "Thay hoan toan thoa man, khong the nao thoa man hn c na." The nen gi phut xa bao than cung la gi phut vinh quang nhat i On. Luc bai biet On tai phong cap cu lan trc e len xe la tr vao lai Sai gon, toi con c nghe th gia oc mot bai ke ma On a cam ng trong giac mong: "Phat biet Phat khong, Tam biet tam khong, Khi Phat chuyen than, Tam biet Phat khong." Va khi nam tren xe la ve Hue lan nay, toi a nghiem ra y ngha bai ke ay. Hai ch Phat va Tam trong bai ke co the thay bang song vi nc, sac vi khong, than vi tam, tng vi tanh, hoac hien tng vi ban the. Ch Khong trong bai ke phai hieu la "khong co thc chat, ch tuy theo cac duyen hay ieu kien ma co ra." Phat la Khong, v nh kinh Phap hoa day "Ch Phat lng tuc ton, Tri phap thng vo tanh, Phat chung tung duyen khi, th co thuyet Nhat tha." (Ch phat - cac ang ton quy trong loai hai chan- biet rang cac phap von khong co tnh chat quyet nh. Hat giong phat la do cac ieu kien ma phat sinh, do vay ta noi ch co mot co xe duy nhat la con ng thanh Phat.) Tam nh ho lang, Phat nh vng trang phan chieu trong gng nc. Khi Phat chuyen than th cung nh khi vng trang a luon qua mot am may nen khong con in bong trong gng ho. Tam Phat cung chnh la phap danh ton quy cua On ma bac thay cua ngai a kheo at.

On Thuyen Ton la mot v Phat a song tai Hue en 104 tuoi va vien tch vao nam 1978,
khong au om g. Co nhng v Thay giao hoa, thc tnh ngi ta bang than tng trang nghiem; co v bang li phap kheo noi, co v bang gii hanh luat nghi thanh tnh, co v bang vo ngai bien tai, co v bang tnh hom hnh noi ua cung la Phap. Co v c phat t yeu knh nh tam t bi bnh ang. Nhng ni On the hien c tat ca nhng c tnh ay va con hn the na, c nhan sieu pham bat tuc.

Toi khong the nao quen c nhng luc en hau tham ngai  Benh vien Ch Ray cach nay a hai nam. Khi sieu am th khoi u trong gan a qua ln, ai cung noi On ch song them c ba bon thang la nhieu. Luc toi vao tham, ngai hoi ua "Co Tr hai nay, c chi tui biet trc noi tieng Anh the nao?" On rat thch hoc sinh ng, nhng v qua gioi Han van nen kho ma e cong phu vao chuyen hoc tieng khac. Kho tang kinh ien Han th oc hoai khong het, lai sau sac qua chng, lam sao On con th gi hoc ngon ng khac e oc nhng tac pham ma a so dch t han ng? Nhng phai cong nhan rang ngay nay, khong biet sinh ng e hoc Phat la mot thiet thoi ln v a so kinh ien Tang ng eu c dch ra tieng Anh, Phap, c do nhng nha khoa hoc va ng hoc uyen bac. Toi mang cac sach mi dch len On xem, va On rat thch quyen "Thien s va triet gia" thuat cuoc oi thoai gia hai cha con ngi Phap Jean Francois Revel va Mathieu Ricard, mot Tien s vat ly hoc e t cua nha bac hoc Francois Jacob ngi c giai Nobel vat ly cach nay may chuc nam. Sau khi trnh luan an va tot nghiep xuat sac nganh vat ly ve tnh di truyen, ong a xuat gia theo mot bac thay Tay tang va hien ang du hoa khap hoan cau, tr Viet Nam. Mi ay ong qua ai loan, Hongkong thuyet phap va ban rat chay nhng sach ong dch co ch ky cua ong, thu that nhieu tien ve xay chua Tay Tang. Ong ban c nhieu sach co le nh ch ky cua ong va nhat la nh ong co tng hao trang nghiem. Cha ong la mot triet gia vo than ngi Phap noi tieng a viet quyen sach ban chay nhat the gii c dch ra 25 th tieng (tr tieng Viet) nhan e nguyen tac la "Ni Marx ni Jesus". On thch quyen Thien s va Triet gia en noi On a photo tang cac Bac s trong benh vien. Co khi On con oc cho th gia nghe nhng oan On thch. Khong ai ngh On la mot benh nhan ang mac benh ngat ngheo! Toi con mang th Vu Hoang Chng len oc hau On nghe na; nhng bai th khong co trong cac tuyen tap hien nay nhng lai la nhng bai th hay nhat cua VHC. Nhat la bai "Tray hoi chua Hng" vi nhng cau nh "Suoi biec chuyen li kinh vong khap, bui hong theo ngon gio tung he. Bong dng tm thay con ngi that cua chnh mnh xa trot lac e. Bai th Hng tch vo e, Cam sau van ieu ben le thi gian. Ch bay tng canh chim ngan. Moi cau la mot Niet ban hoa than." oc en ay toi con noi: "Hay ghe On h." Va On ".". Toi co biet au rang- hoac biet ma co gia l- On ang lam trong benh, va co lam cho On quen au. On tuy h vi tat ca moi ngi, ca vi nhng ke lang nhach nh toi chang co bao gi hoi en benh tnh cuaOn, mac du On ang nam vien! Moi khi co ngi vao tham, toi ngng oc. Mac du ang cham chu lang nghe nhng van th, On van nh ten ngi mi en, lam cho ho rat vui ve. u biet tam On luon chanh niem tnh giac nh mot tam gng sang phan chieu ngay moi s vat trc mat, ma khong am mot vat g. Khi ho hoi tham benh tnh On, toi mi sc nh e hoi: "Bach On, nh ong Bac s Phat t cung sng gan mot lan vi On o (nhng nhe hn, va a chet gan hai nam nay) au gan la phai, v uong nhieu ru. Nhng On song i am bac ieu o thanh tnh la the, tai sao ma au gan?". On noi ngay: "Co nhieu nguyen nhan." Bay gi ngh lai, toi rat tham tha nhng "nguyen nhan" lam cho On au va tr benh nang- khong loai tr s co toa thap oi  New York b khong tac lam chet tren sau ngan ngi. Nhng v hoa than Bo tat tren i au v can benh cua the nhan, va khi cac ngai tr ve tch diet cung la luc nhng tai hoa mi sap en vi con ngi ma s hien dien cua cac ngai khong cu c na.

Tren xe la ve d le tang On, toi nghe tin My a tan cong Afghanistan luc na em
va ngh rang the chien th ba sap bung no trong luc On a sach n tran, ru ao ra i.
i On a trai qua bao nhieu lan t nan, thi Phap, thi My, va au nhat la thi noi bo
phan hoa- nhng t nay On se het nan vnh vien, thc ang mng.

Tau en ga Hue luc a toi tri, con hai em na la thnh kim quan On nhap thap a xay gan thap to Lieu quan. Toi en thang chua T am ni rat ong ngi quy tu t mot tuan nay, e kp thap tung oan ni chung Hong An knh ieu giac linh On. Kim quan c ton tr tai giang ng chua T am, gian phong rong nhat chua nhng cung khong u cho cho tang le khi ma c tnh co en hn mi ngan ngi chen chuc. Ho ng tran ra ca san chua, vn chua va ng Nam giao, doc Ben ng, au au cung ay ca ngi du tri nang hay ma. Nhng trng oi, vong hoa qua nhieu phai treo ca len cay ngoai vn chua, cong chua. Nghe noi  cac ch tai Hue khong con mot cong hoa nao e ban cho ngi i phung ieu cac am tang khac. Ni s Cat Tng (ang le phai goi bang S Ba) ke khi ve lang thay Hai An e ieu tang Ba Cu, Ni s a "mn tam" may lang hoa cua On tai Chua T am ve lam le ieu v khong con hoa e mua na! ong luc vi am tang On con co hai am tang cua than mau thay Hai An va than mau s co Nh Tng. Bao huynh cua co Nh Tng la thay Tanh Thiet  Phap cung ve d tang me va tang On. ai chung eu luan phien i ve Thuan an va Quang Tr e d le tang hai ba cu tot phc a sinh nhng quy t va c xa bao than ong thi vi On. Sau khi anh le kim quan On va cung ni chung lam le phung ieu, sang hom sau 23.8 (10 thang 10.2001) c biet nham s tuan cu than sinh s co Nh Tng, toi nh s co Nh Minh thue xe ve Quang tr e d le cau sieu cho cu va luon tien tham vieng que hng cua thay Tanh Thiet va co Nh Tng cung nhieu v xuat gia khac.

Quang tr la ni sinh ra nhuc than rat nhieu v cao tang va Hue la cai noi nuoi dng phap than ho. Hai mien at ay thong kho nhng cung chan cha ve ep ao c thanh cao. Qua ai BBC toi nghe noi mot ngi Quang tr nh c  My a tang hai trieu My kim cho chnh phu My e an ui cac nan nhan vu khung bo lam chet tren sau ngan ngi va sap ba toa nha tai New York va Washington ngay 11 thang 9 va qua. That la mot ngha c cao ep; nhng khi toi thuat lai vi hai s co Nh Minh va Huyen Tr- cung la hai ngi Quang tr ang u t cho nhng ngoi Chua x xac v chien tranh  Gio Linh va cac vung a au gii tuyen, th ho chep mieng than: "C chi ho cho mnh bt mot ngan o la cung  kho!".

Tai xe phat t ten Trung a a xe en on, chung toi len xe i ra Quang Tr; co s co Huyen Tr t Nha trang ve cung i. Xe chay bay mi lam phut th en nha thay Tanh Thiet. Ong cu than sinh Thay a tam mi tam tuoi nhng con rat trang kien, lng thang bon, gng mat hong hao nh ong tien. Con qua sm cha ti gi cung tuan nen thay Tanh Thiet va s co Nh Tng a i ra tham mo. Co Huyen Tr cho biet ngoi Chua do co van ong xay cat cho dan lang Lam Xuan  quan Gio linh cach ay ch na gi xe hi. Bi the chung toi nh Trung lai xe en ay. Hoa ra i ve mat hai tieng ong ho. Ngoi chua ang dang d, n nan len en hai mi trieu ma cha xong au vao au v xay qua ln. Phat t Quang Tr la the,  au ho cung a xay chua that to du ho cha co nha e , khong u gao e an. Toi c chng kien ieu ay khi i tham cac vung kinh te mi cua dan Quang tr khap moi mien at nc t sau 75. Ban ngay khong cho xay chua th ho lam ban em.

Sau khi tham ngoi chua xay dang d, chung toi tr lai nha co Nh Tng va kp d le cung s that. Thay Tanh Thiet ang lam chu le cho ba con cung cm cho me thay. Du xa que hng a lau, thay van tan tung rat hay v thay a c ao tao t cai noi ao la cac to nh x Hue. Nghe xng "hieu o bai ban" va "le nh bai, t bai..." toi tng chng nh trong nha co mi thay en cung, hoa ra chnh thay ang ai dien ch tang cung tuan cho ngi a khuat. That vo cung cam ong khi mot ngi con a cat ai t than t xa xoi ve cung cm cho me, va tron ao va tron hieu ngha nhng khong e lo cam xuc thng tnh. Khi cung xong, Thay cho biet luc Ba cu hap hoi co Nh Tng a chuyen ien thoai cho Ba nghe giong noi cua Thay t ben kia ai dng :"Me i, con ay. Neu me ch c ba ngay con se ve e tien a me; neu khong ch c th Me c ve Phat trc i Me nhe." Ba cu noi "ch c" va tnh day song them ba ngay na cho en khi Thay ve. Nh vay Thay Tanh Thiet may man hn thay Hai An, du  ngay que nha ma luc me mnh ra i thay a khong gap c v ban lo cho Hoa thng ang hap hoi. Khi c tin me mat, thay ve nha noivi ba cu: "Sao me te the, me khong i con ve a roi hay chet." Thay Hai An cung tnh b nh thay Tanh Thiet trc cai chet cua me, nhng trong tang le On thay khoc that nhieu, mot phan cung do thay Khe Chn lam xng ngon vien c dam them nhng li ai nghe cung muon t ruot. Thay Hai An cung nh thay Khe Chn la nhng bau vat song cua On va cua tat ca phat t Hue, en noi muon ham doa On, bon "khung bo" a ham doa se am sat thay, v ho biet co am sat On th cung cha an thua g vi On ca. Lam luc oi vi e t On co tam hon cua mot ngi me san soc vo ve. Toi khong bao gi quen c bc th ngan gon ma On a viet gi cho mnh luc mi mat me, tuy n s nhng goi tron tat ca tam long cua On, lam toi vo cung cam kch. Khi toi cung Huyen Tr ve Hue len T am tham On, nghe tin thay Chanh Lac nga benh, co bao nhieu tien trong tui On eu vet het a ca cho toi va Huyen Tr mang vao Sai gon cho thay thuoc thang. Co Huyen Tr tha: "Bach On, sao On khong e lai mot t e tieu dung?" On bao ua: "e cho ta bon chut phc ch!" Co Huyen Tr la ngi rat thong minh nen c On day chuyen nhieu nhat, tiec rang toi khong gap co Huyen Tr nhieu e c nghe them nhng giai thoai ve On vao nhng ngay On con  Nha trang. Nhng co mot chuyen co ke lam toi rat cam ong. Hoi mi sau 75, hoan canh song ang con het sc kho khan, co Huyen Tr i ng b ke gian rach tui lay het ao quan mang theo. Khong biet lam sao ma tin ay a en tai On, nen khi Huyen Tr len vien hau On, On ben lay ra mot chiec ao cu xep can than boc trong giay tram hng thm phc ma cho Huyen Tr em ve sa lai e mac. Vi nhng hoc tro xa ma On con oi x tan tnh nh the, noi g en nhng e t hau can On trong nhng ngay ngoa benh, chac ho con thng tiec On muon van lan.

Luc ve Hue lan trc e tham benh On, toi co dp ve lang thay Hai An e tham Ba cu me thay ang hap hoi, co thay Phc Toan ngay em tuc trc tung kinh niem Phat tiep dan Ba cu. Lang thay gan chua Tuy Van va gan ca bien Thuan an, canh tr rat ep nhng cung rat ngheo nan hoang s. Ch cach Hue chng sau bay chuc cay so ma xe phai i mat ba tieng ong ho v ng qua xau, i qua nhng vung cat trang phau khong dau chan ngi, y nh la i tam s hoc ao. Xe i qua vung Hoa Duan la ni xay ra cn lu ln nhat the ky cuoi nam 1999 a lam sat l ca bien, sap bay mi can nha kien co va lam chet tren nam tram ngi tren toan tnh. Hien nay cho ay thien nhien t boi cat lai nh cu. Khi vao lang thay, lan au tien toi chng kien mot canh tan sat rung rn va hieu c the nao la "co moi".

Tren canh ong xanh ngat, co mot bay co trang phau ng bat ong; te ra la co gia do may ten th san at san. Bay co tren khong thay ong ban  di at cung sa canh xuong nhap bon, the la b dnh cng vao at khong bay len c na v di at chung a giang san nhng chat keo. Tan ac hn na la nhng ke bay chim lai con may hai m mat cua vai con co song a b mac nan, e chung va ng bat ong va vay canh lien hoi. Cai vay canh au n, nhac nhu ong ban ng lam bon ngi gian ac, nhng nhng con co tren khong lai lam tng la cai vay canh mi ban sa xuong e cung mac bay. Sau khi an tra tai nha co Nh Tng, chung toi len xe ve Hue luc a qua mi hai gi. S tai xe ngu guc toi gi chuyen cho Trung noi suot quang ng t Quang tr vao Hue, va Trung chng to la mot ngi noi chuyen rat hay, va co khieu hai hc va co trnh o tam linh sau sac.

Hue qua that la mot cai noi cua van hoa, khong ch  nhng to nh co knh vi nhng v Hoa thng tr c song toan; ac biet net van hoa cua Hue con bieu hien ni nhng ngi bnh dan vo danh vo tng, ni nhng li noi bang qu ay y v cua ho. Toi nh co lan, sau 75, t Sai gon ve toi len vieng chua Thuyen ton; en nga ba toi khong biet re loi nao va hoi nhng nong dan ang vac cuoc i lam. Ch ng xong, ho noi: "Mi co ba nam ma rang a quen ng quen sa het ra he!" Lam toi khong khoi ci tham. ac biet, gia nh anh tai xe nay la mot ien hnh gia nh rat van hoa. Ho gom bon cha con eu lai xe du lch t bao nam nay, ang le phai giau lam, the nhng chac v gan bo vi chua chien, chuyen ch nhng ngi tu nen khong giau co ma c dam chan tai cho. Ho khong lay nhieu tien v hoc c cai c ly tham, ch lam va u song.

Co Nh Minh ke co lan Trung ch S Ba t Hong An ve tham On  Benh vien xong, khi co tra tien anh ta bao: "Con ma i lay tien ch s ba th con ra g na!" Bay gi, gia tra nang chang chang tren ng vang, va lai xe Trung va ke cho toi nghe nhng chuyen hom hnh ve On. Mot lan, anh ch On cung vi nhieu v khac tren chiec xe bay cho. Khi tat ca eu len xe, anh bat au ro may, Hoa thng noi vi moi ngi: " di at th han quy y mnh, con bay gi len xe th mnh phai quy y han. Nay Trung, Thay a quy y vi con, hay lai cho can than nghe con!" en mot oan ng hep co nhieu ngi i nghenh ngang, tai xe i cham lai. Hoa thng nhac kheo: "Nay Trung, ta hoi cu mi, cai coi e lam g ?" Trung thuat lai: "Luc o con phai het sc can than, v tra li sao cho hoa thng nghe c la chuyen rat kho. Neu noi bop coi e bat ho phai tranh mnh, the th se loi to. May sao trong con noi len mot s thong minh ot xuat, con noi: "Da bach On, cai coi la e bao cho ho biet s co mat cua mnh cung ang tham gia giao thong." Ong khen phai. Trung lai ke: "Mot hom sap ti ngay le Phat an con vo chua T am, thay On ang go lai mot cay coc b xieu trc san Chua, con en xin phu vi On mot tay. On a cai bua cho con, nhng tay On van gi lay cay coc cho thang e con go xuong. V s l trat xuong nham tay On, nen con khong dam go manh, ma cung khong dam xin On d tay ra. On noi: "Cu mi tnh ng ay ti chieu a? Go nh go mo the th chng nao mi xong?" Nhan ay toi cung ke cho Trung nghe vao mot buoi sang, chu tieu t chua khac ti chua T am co viec, trong thay On ang uc uc go go ben canh ca phong khach, chu tien lai tha: "Bach On, e con lam gium cho." On day: "Thoi, viec nha ai nay biet." Trung ci khoai ch ra ve rat am hieu cau thien ng ay. Anh con bao, moi li On noi ra eu co nhieu ngha, phai suy ngh that lau mi hieu ra c ch khong phai de.

Toi lai nh luc On con  Nha trang nhng ngay sau 75, khi Phat hoc vien vang teo nh chua ba anh ch con mot mnh On trong ngoi chua rong vi vai thay, moi thay mot the gii. Moi lan en hau tham, phai i qua bao nhieu lp ca mi en c gian tnh that cua On nam mot ni an khuat tch mch, mot ve tnh lang ay e doa ch khong con thien v nh trc. Hom o toi khong tm c chu tieu nao e nh dan en On, nen a mot mnh en tan canh ca co li sat dan vao tnh that On. Thng th no c khoa ky vi ong khoa, nhng hom ay khong khoa nen toi ay ca e vao trong san. ay mai khong c, toi cat giong keu i i, ngh chac la chu tieu a i chi au roi. Bong On xuat hien, i ra va lua nhe canh ca qua mot ben va lam bam: "i mo cung ti, ma m canh ca khong ra!" Th ra v canh ca ay co ng ray pha di e ong m bang cach ay qua ay ve ma toi c xo ti keo lui hen g mai khong m c. Ca i a vay, ca ao cung the ma thoi! Li On day thc ay y ngha: toi cha vao c ca ao, v khong biet cach m. Lai mot lan vao nhng nam mi xuat gia, toi a ti On phan bua chuyen nay chuyen no v khong c lam viec theo y mnh. On cha ra mot quyen sach ang xem, th ra la quyen "Con ng thoat kho" ma toi va dch cua ngai Rahula, va day: "Nay, co ve ma xem lai cai oan noi ve Vo nga, that hay ao e." Nghe khen mot dch pham cua mnh, toi quen tuot chuyen kien cao va bat au hang say noi ve quyen sach.

Khi tr ve toi mi nh ra rang On cot day mnh bang cach nhac en ly vo nga, nhng v qua vo minh mnh khong e y, c tng la On khen! Mot trong nhng c tnh cua On la chu kho oc tat ca nhng sach viet ve ao Phat t thng vang en ha cam, va thng khen ch khong bao gi che ai het. The nen khi co lan toi thuat lai vi thay Tue Sy rang On khen thay viet bai nay bai no, th thay tnh b bao rang :"On T am ma khen th co g ang mng, v ai On cung khen." On co mot ngi em trai cung la thng toa lam Chanh ai dien  Bao Loc, mot hom ve tham chua T am, thay hoa ni long c cam chung vi nhng canh la ti trong cac bnh cung Phat, Thng toa rut het nhng hoa ay lieng mat. Khi trong thay chung nam la liet gia   san nha, On la len: "Hoa ngi ta cung, ai em vt ca ra ay roi?" Thng toa noi: "Hoa gia ma cung kien g?" On hoi lai: "Cai g that, cai g gia?" Tren ng t Quang tr ve lai Hue, ngoai On T am ra, thay Khe Chn cung la e tai noi chuyen cua tai xe Trung. Anh bao: "Thay rat bnh d, nhng nhng ngi khong biet thay c noi thay kho khan, khong de g mi thay en nha. Con thng lai xe cho thay mi biet thay het sc bnh dan ang men. Trong cac loai bang nhac ma con m cho thay nghe, thay ch thch nghe ca Hue. Co khi thay con ca cho con nghe na. Thay ca hay lam, S a." Ngh mot lat, Trung lai pha len ci ln bao: "Co khi thay cung noi nong mot cach bat ng, S a. Co lan con lai xe gia ng b mot ch lai honda am ngang trc mui xe con, may con tranh kp. Thay bao con: "Trung, may lai xe uoi theo con o cho tao! "Con ngac nhien khong biet thay bao uoi theo lam g, nhng cung lai nhanh xe ti pha trc. Khi gan en, thay quay kieng xe xuong, tho au ra quat vao mat ch kia: "Nay con kia, mi muon chet ha? Tao va i nhap liem ve ay, mi muon chet th chet i, tao liem cho!" Chung toi c mot tran ci thoai mai khi nghe giai thoai ay. Cai kha knh de thng ni nhng v thanh khong phai la luon luon nghiem trang tram mac, ma phai co luc pha tro va noi san nh vay mi lam cho ngi ta cam thay gan gui.

Cach nay hai mi nam, moi khi vao Sai gon, thnh thoang thay lai ghe tham chung toi. Hoi ay thay hay con tre lam nhng a lam nh mot ong cu, c than phien Sai gon on ao nao nhiet, thay khong bao gi  c qua tuan le v nh Hue, ni co nhng v Hoa Thng kha knh khien mnh i au cung phai khep nep can trong nh bc i tren dao ben, khong nh  Sai gon muon i au th i, lam g cung khong ai noi. Thay thch c song gan cac bac be tren, khong nh a so tu s ngay nay a t do phong tung "tren khong chang, di khong re."
Xe tr ve en Hue luc a gan hai gi chieu, chung toi  lai chua T am e d le Yet
To vao luc ba gi. Khi mot v S vien tch,  Hue (hay trong nghi le Phat giao noi chung) co
le a linh v cua ngi qua co en cac to nh chnh thc, nhng ni ma sinh tien v ay a
tng tu hoc, hanh ao, e yet kien ch to trc khi lam le nhap thap. ay cung nh lam
le ra mat vi the gii vo hnh cua nhng bac tien boi a khuat bong. Song ang tr ve ban
the Nc va xin Nc hoan h on nhan lai mot ngi con. ay la luc Me con gap g, gi phut mi cam ong lam sao! Chung toi c theo oan xe a linh v On i Yet to  cac chua Bao quoc, Tay thien, Thuyen ton. Xe chay xuong nga Ben ng roi vong tr ve Bao quoc trc khi i Tay thien, Thuyen ton. Hai ben ng, di man ma lat phat, co rat nhieu ban th (hng an) nghi ngut khoi hng va tang ni phat t ang quy mop khi oan xe Yet to i qua. Tren moi hng an eu co di anh cua On rat trang nghiem thanh thoat. oan xe yet to tr ve chua T am luc tri a toi. Toi hom ay con co le tch ien cua mon o hieu quyen oc ieu van khoc On cho en chn gi nhng toi khong tham d c v a qua met va v tri ma tam ta. Tri nh cung tiec thng trc canh ra i cua mot bac Chung trung ton.
Sang hom sau, 24.8 (11.10.2001) chung toi ra T am e d le cung nghinh kim quan nhap thap. Tri am u khong nang khong ma suot may tieng ong ho, nh cung ong cam vi rng phat t ang chen chuc ay chat san chua T am ra cho en ngoai ng Nam giao, Ben ng. Du ma hay nang eu se rat met cho am ong khong lo ay, nen tri rat im mat cho en luc di quan ra en xe tang. Y vang choi loi mot vung khi ch tang ni hang hang lp lp i bo tien kim quan ra xe trong tieng niem Phat vang ren. Tri bat au o ma nang hot khi oan xe gan mot tram chiec t t chuyen banh hng ve thap to Lieu Quan. Le nhap thap dien ra trong bau khong kh trang nghiem gian d, v tat ca nghi le a c lam trc tai chua T am, va cung v tri ma ln va ng at snh lay trn trt. Nhieu ngi tien a trong o co toi, van ngoi tren xe v ng qua ong uc lay loi va v khong co ao ma.
D tang le xong, toi ve lai ni vien Kieu am luc hai gi chieu 24 am lch. Thay co Dieu
Thng chuan b bo sau trong ken chuong mo e i A li lam le chan te co hon tai mot ngoi chua khuon mi thanh lap, toi cung i theo len tham vung kinh te mi ma nam 1999 chung toi a en cu tr sau cn lu the ky.

Xe khi hanh luc ba gi chieu en sau gi chieu mi en, v phai qua mot pha ngang tai trc lang Khai nh. Ben kia thng nguon song Hng la vung Bnh ien ngheo kho, qua khoi Bnh ien rat xa na, qua hai con eo la eo Kim Quy va mot eo cha co ten nhng rat cao va dai hn ba chuc cay so, ay nguy hiem, mat en hn na gi lai xe mi qua het, nen dan goi la eo me i. Xe i qua nhng a danh va xa la va quen thuoc (vi ngi thng i cu tr) nh Hong tien, Hong ha, Bot o, Mo Qua...e tien en vung nui non tan cung cua at nc. Mot ben la doc nui dng ng, ben kia la thung lung sau hun hut, a the con ng c ngoan ngoeo lien tuc en chong ca mat, con kho i hn ca nhng eo Hai van, Ru R, Song pha hay Ngoan muc. Toi ngh en nhng nan nhan xau so trong hai toa thap choc tri ang yen on bong b tai hoa giang xuong nat thay e cau nguyen cho ho va them can am cho mnh. Qua thc ay la mot bai hoc cho tat ca, e ng xem chac an bat c chuyen g. Co le ho khong bao gi ng en tai hoa bat than, ho song trong an ninh bao am toi a nen tai hoa oi vi ho cang tham khoc. Con chung toi luon song trong chanhniem ve vo thng, san sang chap nhan moi th nen du co gap g cung coi thng; nh vay ma tam hon rat an on trong cai "tue giac ve noi bat an" (wisdom of insecurity) v luon luon tam niem "The gian vo thng, quoc o nguy thuy, t ai kho khong." Co mot tam than t ai a la cai ch e hng chu bao nhieu ten an trong coi ton sinh. The nhng cuoi cung chung toi cung en a iem A Li giap ranh vi x Lao, ni co tren mot ngan gia nh t nhieu ni en nh c ang song khon kho nhng ay nhiet tnh vi ao. A Sao A Li la nhng a danh kinh khung vao thi chien, ni nhieu binh lnh a bo thay chien trng. Ngay nay, ay la mot vung oi nui hien hoa ni nh c cua hang ngan gia nh t xa xoi en lap nghiep. Chua Sn Thuy do dan nh c c cap at e xay dng len dan dan t sau nam nay nhng van cha hoan tat cong trnh v dan qua ngheo. Nghe noi tren manh at nay trc kia a lam trng hoc, lam hang det nhng eu b hoa hoan; nhng t khi xay chua th rat an on. Chua nam tren mot ngon oi, sau lng la nui rng chat ngat. Gio nui thoi ve lanh buot xng mac du tiet tri ch mi vao cuoi thu. Toi hom ay may sao tri tanh rao, phat t  gan chua en nghe phap vao khoang ba chuc ngi; ho c hng dan phap mon than hanh niem va i thien hanh trong chanh ien en chn gi toi mi giai tan.

Sang hom sau, sau gi ri sang chung toi a khi hanh ve lai Hue. ng ve v xuong eo nen lai xe cang phai rat can than. en c Bnh ien, qua pha roi chung toi mi th phao nhe nhom biet mnh van con song sot. Xin dang len giac linh On tat ca nhng anh mat nu ci mang ay niem vui cua dan nh c A Li luc on tiep phai oan en tham. Ngay mai ay, ho se con vui hn khi on quy Thay len lam le chan te cho cac vong linh va cau nguyen cho am sieu dng thai. Xin On gia tr cho le chan te nay c vien man, dan A Li t nay het canh c han va c song vui trong chanh phap.

Thch N Tr Hai.

________________

Chan thanh cam n Thay Phap Chn a gi tang bai viet nay
( Quang Duc Website)

---o0o---

| Trang Tac Gia |

Cap nhat ngay : 03-11-2001