Tieáng Vieät

Trang nhaø Quaûng Ñöùc

      Tieáng Anh

  _____________________________________________________________

...... ... .


Ñaïi Leã Raèm Thaùng Gieâng

Tyø Kheo Giaùc Ñaúng
Chuøa Phaùp Luaân, Houston, Texas, U.S.A.


 

Ngöôøi Vieät coù caâu "pheùp vua thua leä laøng." Nhöõng phong tuïc daân gian laém luùc ñöôïc bieát nhieàu hôn laø nhöõng nguyeân taéc chaùnh truyeàn. Leã Thöôïng Nguyeân Raèm Thaùng Gieâng laø moät tröôøng hôïp ñieån hình. Teân Phaïn ngöõ cuûa ñaïi leã laø Maghapuja coù nghóa laø leã hoäi ngaøy raèm thaùng Magha - töông ñöông vôùi thaùng Gieâng theo lòch Trung Hoa. Goïi laø Thöôïng Nguyeân laø caùch phaân chia theo AÂm Lòch cuøng vôùi Raèm thaùng Baûy laø Trung Nguyeân vaø Raèm thaùng Möôøi laø Haï Nguyeân. Ngöôøi Phaät töû Vieät Nam thöôøng ñi chuøa xin daâng sôù caàu an cuùng sao giaûi haïn. Vì laø ngaøy Raèm ñaàu naêm neân caùc chuøa toå chöùc leã raát troïng theå.

Ñaïi leã Raèm Thaùng Gieâng theo truyeàn thoáng Phaät Giaùo mang hai yù nghóa: Thöù nhaát kyû nieäm ngaøy ñöùc Phaät thuyeát kinh Giaûi Thoaùt Giaùo taïi Thaùnh Hoäi Taêng Giaø. Thöù hai kyû nieäm ñaùnh daáu ngaøy Ñöùc Phaät coâng boá Giaùo Phaùp ñaõ ñöôïc thieát laäp vöõng vaøng vaø Ngaøi seõ vieân tòch trong ba thaùng nöõa.

Kinh Giaûi Thoaùt Giaùo - Ovadaøpatimokkha- laø baøi kinh coâ ñoïng veà giaùo phaùp cuûa chö Phaät, caên baûn cuûa ñôøi soáng tu taäp vaø toân chæ hoaèng phaùp. Môû ñaàu baøi kinh ñöùc Theá Toân daïy raèng söï cuùng döôøng ñöùc Phaät baèng caùch cao quí nhaát laø söï haønh trì Phaät Phaùp.

Ai haønh trì chaùnh Phaùp

Laø cuùng döôøng ñöùc Phaät

Baèng caùch cao quí nhaát

Trong caùc söï cuùng döôøng

Phaùp maø Ngaøi daïy coù theå toùm löôïc trong ba ñieàu: khoâng laøm caùc aùc nghieäp, huaân tu haïnh laønh vaø thanh loïc taâm yù. Caâu kinh naày ñaõ trôû thaønh lôøi toaùt yeáu Phaät Phaùp quen thuoäc vôùi moïi ngöôøi Phaät töû.

Khoâng laøm caùc nghieäp aùc

Naêng tu taäp haønh haïnh laønh

Thanh loïc taâm thaïnh tònh

Laø huaán ngoân chö Phaät

Tieáp theo ñöùc Phaät nhaán maïnh khaû naêng kham nhaãn trong cuoäc soáng tu taäp. Vò sa moân treân ñöôøng ñaïo phaûi hoïc ñöùc chòu ñöïng nhaãn naïi. Tröôùc heát laø ñoái vôùi baûn thaân. Ñöùc Töø Phuï nhaéc nhôû veà con ñöôøng giaûi thoaùt maø chö Phaät truyeàn daïy ñeàu ñoøi hoûi söï kieân taâm. Töï cheá khoâng nuoâi hieàm haän, nghieâm trì giôùi luaät, phoøng hoä caùc caên, tieát ñoä trong aên uoáng, soáng thanh tònh ñoäc cö, soáng vôùi taâm höôùng thöôïng laø nhöõng phaùp caên baûn cuûa ngöôøi caàu ñaïo giaûi thoaùt.

Dieät aùc baèng nhaãn naïi

Laø phaùp moân toái thaéng

Chöùng giaûi thoaùt nieát baøn

Laø thaønh töïu toái thöôïng

Sa moân khoâng hieàm haän

Luoân tinh nghieâm giôùi luaät

Soáng phoøng hoä caùc caên

Tieát ñoä trong aåm thöïc

Soáng thanh tònh ñoäc cö

Höôùng taâm caàu giaûi thoaùt

 

Ñi xa hôn ñöùc Phaäät daïy theá naøo laø caùi ñeïp, caùi ñöôïc, caùi noåi baät maø moät ngöôøi treân ñöôøng ñaïo neân mong moûi. Phaùp nhaãn naïi laø trang söùc ñeïp nhaát; laø ñieàu kieän taát yeáu cho caùc thieän phaùp phaùt trieån; laø trang söùc cuûa ngöôøi trí; laø veû ñeïp cuûa ngöôøi hieàn; laø ñieàu kieän daãn ñeán nhöõng thaønh töïu trong cuoäc soáng. Nhaãn naïi laø phöông caùch dieäu duïng hoaù giaûi moïi tranh chaáp.

 

Taát caû caùc haïnh laønh

Lôùn maïnh nhôø kieân taâm

Vôùi hieàn trí trong ñôøi

Duøng nhaãn laø söùc maïnh

Laøm sang baèng nhaãn naïi

Laøm ñeïp baèng nhaãn naïi

Laøm giaøu baèng nhaãn naïi

Thaønh coâng vôùi nhaãn naïi

Nhöõng tranh chaáp lôùn nhoû

Hoaù giaûi nhôø nhaãn naïi

 

Ñöùc Phaät cuõng neâu roõ toân chæ hoaèng phaùp khi Ngaøi daïy chö Taêng: Ñôøi sa moân soáng vì lôïi ích cuûa muoân loaøi. Khoâng duï doã, haêm doïa, hay duøng phæ baùng, phaù hoaïi tha nhaân. Con ñöôøng giaûi thoaùt giaùc ngoä laø con ñöôøng cuûa nhöõng ngöôøi töï giaùc.

 

Khoâng meâ hoaëc, doaï haåm

Khoâng gaây thöông toån ai

Sa moân hoaèng ñaïo caû

Vì lôïi laïc cho ñôøi

 

Moät hoïc giaû Phaät giaùo goïi kinh Giaûi Thoaùt Giaùo laø baûn tuyeân ngoân veà toân chæ tu taäp vaø hoaèng phaùp cuûa Taêng löõ. Baûn tuyeân ngoân ñoù ñaõ ñöôïc Ñöùc Phaät long troïng trình baøy tröôùc moät thính chuùng toaøn baäc thaùnh nhôn giaûi thoaùt. Taát caû ñaõ im laëng maëc nhieân ñoùn nhaän.

 

 

Thaùnh Hoäi Taêng Giaø laø moät söï coá hy höõu xaåy ra duy nhaát moät laàn trong thôøi Ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni. Thuôû aáy, Ñöùc Ñieàu Ngöï ñang truù ôû chuøa Truùc Laâm taïi thaønh Raøjagaha. Ñoù ngaøy traêng Raèm thaùng Magha (thaùng Gieâng). Maëc duø khoâng moät lôøi môøi naøo, 1250 vò thaùnh Taêng töï vaân taäp veà. Taát caû ñeàu laø baäc thaùnh töù quaû voâ laäu giaûi thoaùt vaø ñeàu xuaát gia baèng lôøi goïi cuûa Ñöùc Phaät: "ehi bhikkhu - thieän lai tyø kheo". Nhöõng baäc phöôùc hueä veïn toaøn ñoù ñaõ ngoài vaây quanh döôùi chaân cuûa Ñaáng Ñaïi Giaùc trong söï im laëng tuyeät ñoái. Nhöõng lôøi giaûn dò nhöng thaâm saâu cuûa Phaät ñöôïc ñoùn nhaän bôûi nhöõng taâm hoàn cao khieát. Döôùi aùnh traêng vaèng vaëc saùng trong vöôøn truùc, tieáng noùi giaùc ngoä ñöôïc noùi leân bôûi con ngöôøi giaùc ngoä cho moät hoäi chuùng giaùc ngoä. Quaû laø moät cuoäc gaëp gôõ voâ tieàn khoaùng haäu.

Raèm Thaùng Gieâng cuõng kyû nieäm ngaøy Ñöùc Phaät tuyeân boá ñaïo troøn duyeân maõn vaø Ngaøi seõ vieân tòch trong ba thaùng nöõa. Sau 45 naêm hoaèng ñaïo, ñöùc Phaät keát thuùc naêm sau cuøng baèng cuoäc haønh trình daøi. Naêm aáy Ngaøi ñaõ 80 tuoåi. Con ñöôøng töø Raøjagaha veà Kusinara ghi laïi nhieàu söï coá quan troïng. Taïi Vesalì, Ñöùc Ñieàu Ngöï "vôùi caùi nhìn cuûa con voi chuùa" ñöa maét quanh nuùi ñoài thanh tuù cuûa xöù Vajji laàn sau cuøng. Buoåi tröa hoâm ñoù toân giaû Ananda vò thò giaû cuûa ñöùc Nhö Lai caûm nhaän söï rung chuyeån maïnh cuûa moät côn ñoäng ñaát trong khi ñang thieàn tònh. Toân giaû ñeán gaëp baäc Ñaïo Sö vaø töø kim khaåu cuûa Phaät toân giaû ñöôïc bieát raèng Ñöùc Phaät ñaõ quyeát ñònh seõ vieân tòch sau 3 thaùng tôùi. Khoâng caàm ñöôïc nöôùc maét, ngöôøi ñeä töû trung kieân naày ñaõ khaån caàu ñöùc Phaät truï theá laâu hôn. Ñöùc Phaät oân toàn: Hôõi Ananda, caùc con coøn chôø ñôïi gì nöõa ôû Nhö Lai. Giaùo phaùp ñaõ ñöôïc truyeàn daïy ñaày ñuû khoâng coù gì giaáu kín. Boán chuùng ñeä töû ñaõ ñöôïc höôùng daãn ñaày ñuû trong vieäc tu hoïc. Phaùp vaø Luaät ñaõ ñöôïc giaûng giaûi töôøng taän. Raát deã daøng cho haäu theá chia seû taâm traïng cuûa toân giaû Ananda nhöng cuõng khoâng theå queân raèng söï hoaøn taát ngoâi nhaø giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät laø moät söï kieän thieâng lieâng ñeå kyû nieäm.

Raèm Thaùng Gieâng cuõng ñöôïc goïi laø Ngaøy Phaùp Baûo - Dhamma Day. Cuøng vôùi ngaøy Phaät Baûo (ñaïi leã Raèm Thaùng Tö) vaø ngaøy Taêng Baûo ( Leã Kathina thaùng Möôøi.) Bôûi vì noäi dung kinh Giaûi Thoaùt Giaùo ñöôïc xem laø toân chæ cuûa giaùo Phaùp neân ñaïi leã naày ñöôïc goïi laø Ngaøy Phaùp Baûo. Giaùo Hoäi Taêng Giaø Nguyeân Thuyû Vieät Nam taïi haûi ngoaïi ñaõ thoâng qua ba ngaøy leã treân laø nhöõng ngaøy truyeàn thoáng cuûa Phaät giaùo vaø nhöõng ngaøy leã chính thöùc khaùc trong naêm nhö ngaøy Cha Meï (vu lan), Ngaøy Thieáu Nhi (trung thu) ... Quyeát ñònh ñöôïc coâng boá vaøo thaùng 11 naêm 1997.

Thoï Trì Haïnh Ñaàu Ñaø laø caùch cuùng döôøng baèng söï tu taäp. Lôøi xöa Phaät daïy ai haønh trì chaùnh phaùp laø cuùng döôøng Nhö Lai baèng caùch cao thöôïng. Nay nhöõng ñeä töû cuùng döôøng Phaät baèng moät ñeâm tu hoïc khoâng nguû. Chöõ ñaàu ñaø laø phaïn aâm cuûa töø ngöõ Dhutanga coù nghóa laø phaùp tieâu tröø phieàn naõo. Coù taát caû laø 13 haïnh ñaàu ñaø. Quyeån Thanh Tònh Ñaïo (Visuddhimagga) giaûi thích töôøng taän veà moãi haïnh vôùi hieäu naêng ñoái trò nhöõng phieàn naõo khaùc nhau. Haïnh ñaàu ñaø trong ñaïi leã laø haïnh sau cuøng cuûa möôøi ba haïnh. Ñaây laø phaùp tieát cheá söï meâ nguû baèng caùch chæ ñi, ñöùng, ngoài chöù khoâng naèm. Noùi caùch khaùc ñaây laø moät ñeâm khoâng nguû tu taäp cuùng döôøng ñöùc Phaät. Thieàn sö Buddhadaøsa ghi laïi nhöõng kinh nghieäm baûn thaân khi Ngaøi thöùc ñeâm thieàn ñònh trong röøng: "theá giôùi veà ñeâm quaû coù nhieàu ñieåm kyø dieäu. Hình nhö trong söï yeân tónh cuûa maøn ñeâm coù caû bao nhieâu söï soáng ñoäng tieàm aån. Nhöõng ai theo ñuoåi cuoäc soáng tinh thaàn khoâng neân boû qua kinh nghieäm quí baùu naày." Tuøy theo moãi chuøa, ñeâm ñaàu ñaø coù theå bao goàm nhieàu tieát muïc tu hoïc. Thöôøng thì goàm coù thuyeát phaùp, luaän ñaïo, tuïng kinh, keä kinh, haønh thieàn, kinh haønh ..v.v.. Noùi chung laø nhöõng sinh hoaït tu hoïc khoù tìm thaáy ôû nhöõng ñaïi leã khaùc.

Cuùng ñeøn cuõng laø moät nghi thöùc ñaëc bieät cuûa ñaïi leã. Tuùc Sanh Truyeän cho chuùng ta bieát khoâng phaûi chæ coù trong thôøi Ñöùc Phaät ñeán nay môùi coù vieäc cuùng ñeøn. Töø thôøi xa xöa ñaõ coù caùch duùng döôøng nhö vaäy. Neàn vaên minh AÁn haø coù tuïc thôø löûa neân xem ñeøn nhö nhö moät leã phaåm quan troïng trong nghi thöùc toân giaùo. Thôøi xöa ñeøn laø moät nhu yeáu cho caùc phaùp hoäi buoåi toái. Vì theá cuùng ñeøn cuõng laø cuùng döôøng Phaùp Baûo. Duø laøm cho saùng hay cho ñeïp thì theo lyù Nhaân Quaû ngöôøi cuùng ñeøn coù phöôùc quaû sanh laøm ngöôøi coù göông maët saùng laïng ngoaøi ra neáu coù nguyeän löïc cuõng laø nhaân sanh trí hueä. Ngöôøi Phaät töû Vieät nam xem höông, ñaêng, hoa, quaû laø boán leã phaåm cuùng döôøng chính cho baøn thôø. Vì leã thoï ñaàu ñaø toå chöùc buoåi toái neân cuùng ñeøn mang laïi khoâng khí thieâng lieâng ñaët bieät. 28 ngoïn ñeøn ñöôïc thaép ñeå cuùng döôøng 28 vò Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc nhö trong Buddhavamsa ghi cheùp. 108 ngoïn ñeøn ñeå tieâu tai baït nghieäp töø 6 caên, 6 caûnh, 6 thöùc thuoäc noäi phaàn vaø ngoaïi phaän trong ba thôøi quaù khöù, hieän taïi, vò lai ((6+6+6)*2*3=108). Tuïc cuùng cuùng sao giaûi haïn vaøo leã Thöôïng Nguyeân cuõng laáy vieäc cuùng ñeøn laøm nghi thöùc chaùnh. Noùi chung duø theo truyeàn thoáng hay taäp tuïc thì leã Thöôïng Nguyeân vaãn coù hai ñieåm noåi baät laø cuùng döôøng ngaøy Phaùp Baûo vaø caàu an cho baûn thaân vaø gia ñình.

 

Tyø Kheo Giaùc Ñaúng
Chuøa Phaùp Luaân, Houston, Texas, U.S.A.

 

 



Caäp nhaät ngaøy 01-02-2001

 


Webmaster:quangduc@eisa.net.au

Trôû veà trang Muïc luïc

     Ñaàu trang