Lời Nói Ðầu
Qua hai tập I và II, đã có 110 bài sám văn được giới thiệu đến quí độc
giả gần xa, và trên đường nghiên cứu sưu tầm, chúng tôi lần lượt phát
hiện thêm nữa các dị bản, các bài sám văn mới đã và đang được sử dụng
trong thời khóa các chùa, trong các nghi lễ dân gian, hoặc bằng truyền
khẩu khắp cả ba miền đất nước... Ðó là động cơ thôi thúc chúng tôi tiếp
tục sưu tầm để biên tập nên quyển thứ III “ 55 bài sám văn âm nghĩa sưu
tập”.
Công trình sưu tập toàn bộ các bài sám hay, các áng văn vần, đã đi hơn
nửa phần đường, chúng tôi vẫn tiếp tục cho đến khi nào không còn tìm
được nữa mới thôi, để cho các bài sám văn không bị quên lãng theo thời
gian, dẫu rằng có còn được sử dụng nữa hay không. Vì ở đó, là dấu tích
của sự tu trì, là sinh hoạt nghi lễ Phật Giáo ở một địa phương, và là sự
thể hiện trăm sắc ở vườn hoa văn học đạo pháp tuy rằng khác biệt các
chốn Tổ, sơn môn, hệ phái, giáo phái, Tăng tục... nhưng vẫn đồng là con
một nhà, là tài sản chung của kho tàng văn hóa Phật giáo Việt Nam.
Ở
tập III này, phần sưu tầm có đi rộng ra ở các hệ phái, các sơn môn để
phát hiện thêm các dị bản từ các bài sám văn gốc. Tuy rằng ý nghĩa là
một, nhưng ở mỗi bản dịch khác nhau cũng nói lên phong cách sáng tạo văn
vần của mỗi dịch giả ở mỗi nơi có cái đặc thù riêng, phù hợp việc sử
dụng ở một bối cảnh nhất định. Qua biên tập góp nhặt ở quyển này, có thể
giới thiệu một tập hợp rộng rãi, nếu quí Tôn đức độc giả thấy những bài
có vần điệu phù hợp đem sử dụng rộng rãi như một cách giao lưu, thể hiện
tâm hồn rộng mở và đoàn kết của người con Phật, thì quả là công đức vô
lượng và là một khích lệ lớn lao cho người sưu tầm vậy.
Trong việc biên tập, chúng tôi cố tình không đưa hết các bài Sám văn của
một tác giả - sơn môn nào hết, mà có sự phân bố đồng đều mỗi nơi một ít,
để thấy được giá trị chung của tập thể là phục vụ mục đích chung nhất có
hệ thống cho kho tàng văn học Phật giáo. Những bài còn lại sẽ được lần
lượt giới thiệu vào quyển IV, và rất mong sự đóng góp phát hiện của các
bậc thức giả xa gần hỗ trợ.
Có một số bài kinh dịch ra văn vần được tập hợp trong quyển này, tuy
không mang tính chất một bài Sám văn, nhưng sự tụng đọc ở những thời
điểm kỷ niệm vía chư Phật Bồ Tát như: Kinh Tám Ðiều cho Lễ vía Phật Ðản
và tụng đọc hàng ngày, hoặc 48 Lời Nguyện Ðức Di Ðà cho vía Phật Di Ðà,
hoặc Kinh Vô Thường cho các lễ Tống táng... đã mang ý nghĩa của một bài
sám văn hầu răn nhắc chúng ta cảnh tỉnh tự thân trong cuộc sống. Chính
vì thế mà chúng tôi đã đưa vào tuyển tập như một bài Sám văn, để bình
thường hóa hơn công dụng của những kinh trên đi vào cuộc sống và tâm
thức mọi người. Vì rằng thể loại sám văn được tụng đọc nhiều hơn, thuộc
lòng nhiều hơn, sử dụng giản đơn hơn, còn kinh điển thì phải được tụng
đọc trang nghiêm, có nghi thức khai kinh, mõ chuông ở trước Phật tiền.
Vẫn như quyển trước, tập III này có thêm phần các bài Sám văn âm chữ Hán
mà chúng tôi mới sưu tầm thêm. Và vẫn tiếp tục việc đánh số theo thứ tự
nối tiếp hai tập trước để dễ dàng nhận biết tìm kiếm, vì rằng tên tựa
các bài sám văn thì hầu như đều giống nhau. Tập III này được bắt đầu từ
bài thứ 111 đến bài 165. Ngoài ra, có đôi bài cần thiết tụng đọc nhưng
chưa phải là một bài sám văn, chỉ là một bài kệ thường dùng, thì chúng
tôi vẫn sưu tập vào đây để làm tư liệu cho quý độc giả, làm phần phụ lục
thêm thôi.
Cuối cùng, vẫn chưa phải là hết cho công trình sưu tập các bài sám văn
này, rất mong mỏi quý liệt vị Tôn Ðức Tăng Ni, Phật tử độc giả xa gần
đóng góp bổ sung và cho ý kiến những chỗ sai sót, để chúng tôi kịp thời
đính chính ở lần tái bản, cũng như được thêm tư liệu hoàn thành cho tập
sau, ngõ hầu đầy đủ hơn, hoàn chỉnh hơn, không để các áng văn vần hay
của chúng ta còn bị rơi rớt mai một đâu đó...
Và sau nữa, xin chân thành tri ân cùng cảm niệm công đức chư Tôn Túc Hòa
thượng, Thượng tọa, Ðại đức Tăng Ni, cư sĩ Phật tử đã giúp đỡ cung cấp
tư liệu để cho tuyển tập này được hoàn thành và ra mặt độc giả một cách
trọn vẹn.
Trọng xuân năm Ðinh Sửu 1997
Người góp nhặt
THÍCH ÐỒNG BỔN
