Tieng Viet

Trang nha Quang c

Tieng Anh


...... ... .

 

Th Tm Hieu Nhng Nguyen Nhan Lu Lut Ln
tai ong Bang Song Cu Long

Tran Tien Khanh 
(8/2001)

 

Nhng nam gan ay a co nhng tran lu lut ln cha tng thay xay ra tai vung ong bang song Cu Long (BSCL). ac biet la cn lu lut t thang 9 en thang 11 nam 2000 c goi cn lu the ky. Cn lu nay a lam gan 1000 ngi thiet mang va ton that ve tai san va mua mang c c lng en 500 trieu My Kim.   Hien nay mc nc song Cu Long ang trong tnh trang bao ong. e e phong lu lut mot cach hu hieu va giam thieu ton that, cac nguyen nhan gay nen lu lut can c xac nh mot cach khoa hoc va khach quan.

 Lu lut la mot hien tng thien nhien xay ra hang nam tai vung BSCL. Cac cn lu bat au khi nc song Cu Long dang cao lam ngap vung Savannakhet va Pakse mien Nam Lao roi en vung Kratie mien ong Cao Mien. Nc lu t thng lu theo song Tien va song Hau chay vao nc ta roi thoat ra bien ong. Mua lu thng keo dai t cuoi thang 6 cho en cuoi thang 12 va c chia ra ba giai oan. Trong giai oan 1,  t thang 7 en thang 8, nc lu chay vao cac kinh va cac mng rach thien nhien vung ong thap Mi va T Giac Long Xuyen. Cao iem lu lut xay ra trong giai oan 2 khi mc nc song Tien   Tan Chau cao hn 4,2  m, va mc nc song Hau Chau oc cao hn 3,5 m. ay la nhng tieu chuan cua Uy ban Quoc te Song Mekong (Mekong River Commission) dung e nh ngha moi khi BSCL b lut. Giai oan 3 bat au t thang 10 khi mc nc ha thap dan cho en cuoi thang 12.

 Nh tren a trnh bay lu lut BSCL bat au do nc lu thng lu song Cu Long. Nc lu vung thng lu do au ma co? Hang nam nhng tran bao bien va gio mua Tay Nam a gay nen nhng tran ma ln lam mc nc song Cu Long dang cao. ac biet vao nam 2000, gio mua bat au sm en 6-8 tuan. Nhng tran ma ln vao thang 7 pha Bac Lao va vung Tay Nam Trung Hoa a nang cao mc nc song Cu Long Van Tng. Mc nc c dang cao trong vong hai thang ti.  en cuoi thang 8, song chnh va cac song phu Nam Lao a tran b. Cong them nhng cn bao bien ong a lien tiep mang en nhng tran ma ln mien Trung nuc ta, nhng tnh thanh mien ong nc Cao Mien, va vung BSCL. en au thang 10 a co mot vung bien noi a sau en 2 m, pha hoai cac e ap va co lap hoa nhieu lang mac cac tnh An Giang, ong Thap va Tien Giang. Cn lu nam 2000 a gay nen nhng ton that nang ne nhat t trc en nay mien Nam. Trong so gan 1000 ngi b thiet mang, 80% la tre em, va hn 500,000 gia nh a phai xin cu tr.

 Ngoai nguyen nhan chnh la cac tran ma bao mien thng lu, con co nhieu ly do thng c nhac en nh (1) cac ap thuy ien thng nguon Trung Hoa, (2) s di dan en nhng vung lu lut, (3) nan pha rng va (4) he thong kinh thuy nong va e ap ngan man.

 Trong cac ly do neu tren, hai ly do au tien co the tra li mot cach de dang nhat. Cac ap Van Nam, Trung Hoa ch anh hng toi a 2% lu lng song Cu Long; hn 50% lu lng nay do cac song phu Lao chay vao.  Cac ap thuy ien co the khong anh hng g may en lu lut, nhng co nhieu anh hng tai hai en moi sinh, nong nghiep va ng nghiep cua BSCL.  S di dan en nhng vung nh ong Thap co the gay them nhieu thiet hai hn, v cac di dan mi nay thng en t nhng vung t lu lut cho nen ho khong quen vi cac bien phap e phong lu lut.

 Anh hng cua nan pha rng oi vi lu lut a va ang uc tranh luan tren khap the gii. Theo C quan Lng Nong cua Lien Hiep Quoc (FAO), mc o pha rng cao nhat xay ra A Chau, t 9.5% trong thap nien 1960 en 11% trong thap nien 1980. Da theo nghien cu cua FAO, dien tch rng c c tnh khoang 37%  trong ha lu vc song Cu Long.   Rng van chiem hn phan na dien tch cua Lao va Cao Mien, ni cung cap 60-75% lu lng lu cua song Cu Long tai Kratie, Cao Mien. D kien thuy hoc o c tai Kratie t nam 1924 en 1986 cho thay chu ky tai dien, lu lng lu cao nhat, va khoi lng lu cao nhat cua cac tran lut ln trong khoang thi gian nay a khong vt qua cac con so cua cac nhng tran lut ln xay ra trong thap nien 1930.  Cac cuoc nghien cu va ieu tra Hoa Ky cung nh nhieu ni khac tren the gii a chng minh rang nguyen nhan hang au cua lu lut la co qua nhieu ma xay ra trong mot so ieu kien thuan li, va viec pha rng co the anh hng quan trong oi vi nhng tran lu lut nho trong cac lu vc han hep.

 T gia thap nien 1980, cac kinh hien co a c ni rong. Mot so ln kinh chnh va mot mang li kinh phu a c ao xuyen qua vung ong Thap Mi,  T Giac Long Xuyen va cac vung khac tren khap BSCL vi muc ch chnh la thuy nong. He thong kinh nay a tr thanh nhng long lach thuan li cho nc lu t Cao Mien chay vao Viet Nam sm hn, nhieu hn va nhanh hn.  ong thi, mot he thong e ap ngan man a c xay dng cuoi ng thoat lu ha lu cung vi mot he thong ng giao thong c nang cao. V khong u kha nang thoat lu, he thong e ap ngan man va ng giao thong nay a lam can tr nc lu trong vung BSCL thoat ra bien ong va vnh Thai Lan. Hau qua la mc nc ngap trong vung BSCL ngay cang sau hn va thi gian ngap ngay cang dai hn.

 Noi tom lai nguyen nhan chnh cua lu lut BSCL la nhng tran ma ln thng lu va BSCL. Cac nguyen nhan khac nh nan pha rng, di dan va e ap ch co the lam lu lut tram trong hn ma thoi. Nhng tran ma ln do cac cn bao bien ong va gio mua Tay Nam gay nen. T thang 7 nam 2001, chung toi a thanh lap mot trang Web ten http://www.vnbaolut.com e cung cap mien ph cac d bao bao bien va gio mua. Hang ngay trang Web VNBAOLUT.COM cho biet thi tiet trc 48 tieng ong ho 60 tnh thanh t Lang Sn en Ca Mau. Rieng BSCL co d bao cho Can Th, Chau oc, Long Xuyen, My Tho va Soc Trang. Cac d bao c cap nhat bon lan trong ngay (1 gi, 7 gi, 13 gi va 19 gi) va co the t ong gi qua e-mail. Mot mo hnh toi tan va chnh xac nhat hien nay, mo hnh MM5, c dung e lam cac d bao. Ngoai ra trang Web VNBAOLUT.COM con cung cap anh ve tinh va tin tc thi tiet cung nh d bao lu lut song Cu Long cua Uy ban Quoc te Song Mekong. Tat ca cac dch vu noi tren eu mien ph!             

 

---o0o---

| Tran Tien Khanh | | Trang Tac Gia |


Cap nhat ngay : 01-09-2001

 

Webmaster:quangduc@quangduc.com

Tr ve trang Muc luc

au trang