Chương V
Ðại Chúng Bộ
Lịch sử các bộ phái
thuộc nhóm và nhóm II
Hai
nhóm đầu tiên trong bản liệt kê của chúng ta bao gồm Ðại Chúng Bộ và các
chi phái. Xét các truyền thống khác nhau nói về sự xuất hiện của các chi
phái, chúng ta thấy rằng luận sư Vasumitra và luận sư Bhavya có cùng ý
kiến với cuốn Luận sư (Kathavathu) về ba chi phái nếu tên Cetiya được coi
là tên gọi khác của Thuyết Xuất Thế Bộ (Lokottaravada). Trong Ðại Sự
(Mahavastu), một cuốn sách được nhận là của phái Thuyết Xuất Thế Bộ thuộc
Ðại Chúng Bộ, việc thờ thánh điển và bảo tháp (Caitya) được xem là quan
trọng, vì vậy sẽ không sai lầm khi nói rằng phái Thuyết Xuất Thế Bộ được
gọi là Chế Ða Sơn Bộ (Caityaka).
Sau
khi ba chi phái này xuất hiện một thời gian, hai chi phái khác cũng được
thành lập, đó là Ða Văn Bộ (Bahusrutiya) và Thuyết Giả Bộ (Prajnaptivada).
Theo luận sư Vasumitra và luận sư Bhavya, hai phái này phát sinh trực
tiếp từ Ðại Chúng Bộ, nhưng trong Luận Sự và truyền thống Tích Lan, thì
hai phái này được xem là chi phái của Kê Dẫn Bộ ( Khôi sơn trụ bộ) dù phái
này không có vẽ gì quan trọng vào bất kỳ thời điểm nào. Giáo thuyết của
hai chi phái sau này giống giáo thuyết của Ðại Chúng Bộ và của Nhất thiết
Hữu Bộ.
Ðại
Chúng Bộ đạt được ưu thế và phổ thông không hẳn là bởi những chi phái nói
trên, mà bởi những bộ phái xuất hiện trong thời kỳ sau, tức là các phái
Saila của Vasumitra và Bhavya cùng phái Andhaka của truyền thống Pali. Hai
luận sư Vasumitra và Bhavya nói tới ba phái Saila, tức là Chế Ða Sơn Bộ
(Caityaka), Bắc Sơn Trụ Bộ (Uttara) và Tây Sơn Trụ Bộ (Apara). Trong
truyền thống Pali có năm phái được kể tên: Tuyết Sơn Bộ (Hemavatika),
Vương An Trụ Bộ (Rajagirika), Nghĩa Thành Bộ (Siddhatthika), Ðông Sơn Trụ
Bộ (Pubbaseliya), và Tây Sơn Trụ Bộ (Aparaseliya). Truyền thống Pali chỉ
giống một phần bản liệt kê của Vinitadeva, nhưng hoàn toàn phù hợp với
những văn bản khắc trên những di tích được tìm thấy ở Nagarjunikanda và
Amaravati.
Các
chi phái Saila xuất hiện sau đã đưa Ðại Chúng Bộ (Mahasanghikas) vào bóng
tối. Có lẽ Ðại Chúng Bộ có trước đã không tập trung vào một trung tâm như
các chi phái Saila, mà phân tán khắp miền tây bắc Aán-độ, tiểu bang Bihar
và miền tây Ấn-độ. Trong khi đó các chi phái Saila quần tụ ở Sripanvata và
Dhanakataka ( ở xứ Guntur) những văn bản khắc trên đá kể tên các vị vua và
cho biết một cái tháp thờ (Caitya) hùng vĩ đã được xây dựng ở đây và thu
hút nhiều người chiêm bái đến từ khắp Ấn-độ và Tích-lan. Bảo tháp được xây
dựng vào thế kỷ thứ ba hay thứ tư Tây-lịch.
Nhóm bộ
phái Thứ Nhất Ðại Chúng Bộ (Mahasanghikas), Nhất thuyết Bộ
(Ekavyavaharika) và Chế Ða Sơn Bộ (Caityaka) nói chung có cùng một giáo
thuyết với những điểm dị biệt nhỏ, và đã không được Luận sư Vasumitra phân
biệt tỉ mỉ. Về nhóm bộ phái thứ hai, tức là các phái Saila hay Andhaka,
Ða Văn Bộ (Bahusrutiya) và Thuyết Giả Bộ (Prajnaptivada) thì luận sư
Vasumitra không nói gì cả. Trong Kathavatthu có một số lớn những giáo
thuyết được coi là của nhóm thứ hai này, và sau khi nghiên cứu những giáo
thuyết này, người ta thấy nhóm này chấp nhận một số giáo thuyết của Nhất
thiết Hữu Bộ (Sarvastivadin). Chúng ta sẽ bàn về giá thuyết của nhóm thứ
nhất và nhóm thứ hai riêng rẽ nhau.
Kinh
văn của Ðại Chúng Bộ (Mahasanghikas)
Ðảo Sử
(Dipavamsa) viết rằng phái Ðại Chúng không chỉ đưa vào Luật Tạng mười điều
mới mà còn tuyên truyền những giáo thuyết mới trái ngược với những giáo
thuyết đã có từ trước. Trong cuộc kết tập Mahasangiti của họ tổ chức ở
Pataliputra, họ sửa đổi một số điều quan trọng trong Kinh Tạng và Luật
Tạng, và cũng không thay đổi thứ tự lối diễn dịch những kinh sách này. Họ
loại bỏ những quyển Phụ tùy (Parivara), A-tỳ-đạt-ma-phẩm-lọại
(Abhidharmmappakarana
(còn
tiếp, sẽ đăng toàn bài vào mùa Phật đản 2007)
---o0o---
Mục
Lục
Chương I |
Chương II
|
Chương III |
Chương IV
|
Chương V
Chương VI |
Chương VII
|
Chương VIII |
Chương IX
Lời kết |
Phụ lục
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập
nhật: 01-10-2003
